آشنایی با کشاورزی نوین و ماشین آلات و آفات و بیماری ها و فناوری هسته ای در کشاورزی
 كار برد فناوري هسته اي دردفع آ فات گياهي نريتور
كار برد فناوري هسته اي دردفع آ فات گياهي نريتور
امروزه با بالا رفتن جمعيت جهان كشاورزي از اهميت بالايي برخوردار شده است وتامين و امنيت غذايي از مهمترين دغدغه هاي هر كشور مي‌باشد.يكي از مهمترين چالش‌هاي كشاورزي خسارات ضايعاتي است كه به محصولات كشاورزي وارد مي‌شود بطوريكه گفته‌مي‌شود‌امروزه بيش از يك سوم محصولات كشاورزي در جهان از بين مي‌روند.وجودآفات گوناگوني كه به محصولات كشاورزي حمله ور شده وباعث نابودي آنها مي‌گردد باعث شده از ديربازانسانها بفكر يافتن روشهاي گوناگون براي از ميان برداشتن اين آفات ودر بدست آوردن مهصولات كشاورزي سالم باشند تا با بالابردن سطح كمي و كيفي محصولات كشاورزي را توسعه ببخشند .

دكتر معروف : توليد محصولات كشاورزي از جنبه هاي مختلف آسيب پذير است .به طور معمول عوامل مختلفي مانند شرايط آب وهوايي ، ميزان بارندگي ، وضعيت خاك كشاورزي، تجهيزات تكنو لوژي كشاورزي مي‌تواند كه ميزان توليد وكيفيت توليد ما را تحت تاثير خود داشته با شد .در بين اين مجموعه عوامل يكسري عواملي هستند كه توليدات ما را تهديد مي‌كنند كه اين مجموعه عوامل زندهاي كه محصولات كشاورزي را تهديد مي‌كنند . مجموعه‌اي از حشرات علفهاي هرز ، باكتريها وساير ميكروارگانيسم ها كه بطور معمول گفته مي‌شود در آمارها موجود هست كه در كشورهاي در حال توسعه حدود يك سوم توليدات محصولات كشاورزي به اين طريق از چرخه مصرف خارج مي‌شود واز بين مي‌رود . براي حفظ محصولات كشاورزي ا زگزند آفات روشهاي مختلفي وجود دارد ويكي از اين روشها ، استفاده كردن از روش هسته‌اي يا پرتو تابي وابسطه به مجموعه دانش هسته اي مي‌شود تكنولوژي نسبتا جديدي هست . پايه اين كار از حدود سال 1953 در كشور آمريكا گذاشته شده از اون به بعد تحقيقات بسيار زيادي در كشورهايي مانند آمريكا ،كانادا ، روسيه ، انگليس ، فرانسه ، هلند شده ونتايج بسيار مثبتي هم داشته است . دكتر مظفري : براي يك تكنولوژي ايچنيني ما نيازمند اين هستيم كه از روشهاي مختلف بتوانيم استفاده كنيم از جمله اينها روشهاي ژنيتيكي ،ويا روشهاي فيزيكياستفاده كنيم ، مثلابراي مبارزه با آفات اگر شما مي‌خواهيد يكي از روشهاي مختلف اينكه شما بياييد آفاتي از همان گونه بوجود بياوريد كه توانايي بار وري نداشته باشند . استريل باشند يا عقيم باشند آنوقت اين افراد عقيم با افراد معمولي حشره جفت گيري ميكنند . بچه اي بوجود نمي آيد يعني در واقع جمعيت حشرات پائين مي‌آيد، جمعيت حشرات كه آمد پائين ديگر خسارت اقتصادي نمي‌توانند بزنند. دكتر سرافرازي عضو هيئت علمي مؤسسه تحقيقات آفات و بيماري هاي گياهي : پرتوهاي الكترومغناطيس پرتو هاي ايكس يا ماوراي بنفش اساسا اينها براي داشتن انرژي بالا بر روي بافت هاي زنده تاثير مي‌گذارند . توليد متاسيون با تخريب سلول به خصوص سلول براي مديريت آفات و يا برخي از عوامل بيماري زا روي گياهان . در بخش حشرات به خصوص حشرات آفت اين تاريخچه اش به برمي‌گردد به حدود صد سال پيش كه بر روي سوسك لازيوور لازينكن در سال 1916 و همين طور يك شپش هايي پيدا مي شوند سيتو فيلوريزر استفاده شد براي مديريت آنها و خوب جواب خيلي خوبي هم داد . دكتر معروف : در دنيا هم خوب خيلي استفاده شده يعني حتي كشورهاي آفريقايي كه اين دانش را هم ندارند آمدند كمك گرفتند از سازمانهاي بين المللي مثل خوار و بار جهاني و همين طور آژانش بين المللي انرژي اتمي و دارد جنسي مي‌شوند كه از اين ويژگي پرتو ها استفاده مي شود، در واقع طرح هايي در آن كشور ها اجرا مي شود به خصوص در مورد آفات پزشكي يعني حشراتي كه ناقل بيماري ها هستند مثل مگس تسه تسه كه ناقل بسياري از بيماري ها است اينها روش هاي خيلي مؤثري بوده و تا حد زيادي توانستند اين آفات را كنترل كنند. در كشور هايي مثل الجزاير كه خرما يكي از توليدات مهمشان است آنها دارند همين عقيم سازي حشرات را همين تغيير را در مورد آفات خرما الان استفاده مي‌كنند كشورهايي مثل عرض كنم خدمتتان مصر دارند از اين روش استفاده مي‌كنند. كشورهايي مثل آمريكاي مركزي ، آفريقاي جنوبي اين يك روش كاملا پذيرفته شده است واز سال 1938 در آمريكا اين روش شروع شد روش استريل كردن حشرات يا عقيم كردن حشرات تا الان هم ادامه داشته . نريتور : انسان ها در طول تاريخ همواره در حال مبارزه با آفات محصولات كشاورزي بودند ودر اين مبارزه از شيوه ها و روش هاي گوناگوني استفاده كرده‌اند . استفاده از روش هاي فيزيكي چون آتش و يا شيميايي همچون سموم شيميايي گذشته از موفقيت آميز بودن يا نبودن با عوارض و مشكلات متعددي همراه بوده است كه در نهايت باعث شده كه به دنبال ديگر روش ها باشند به طوري كه اين ميان نانو و بيو تكنولوژي نيز به كمك انسان ها آمد . فناوري هسته اي نيز يكي از تكنولوژي هايي است كه در اين زمينه مي تواند كمك بسيار زيادي به انسانها كند استفاده از اين تكنيك از سالها قبل در نقاط مختلف جهان آغاز شد . دكتر سرافرازي عضو هيئت علمي مؤسسه تحقيقات آفات و بيماري هاي گياهي : براي اولين بار در سال 2001 در آمريكا اولين حشره ترانسيونيك كه نوعي آفت است همين پكتريو فسيپلا كه در ايران هم به صورت يك آفت قرنطينه در جنوب شرقي در استان سيستان و بلوچستان در حال حاضر اين حشره فعاليت مي‌كند با بهره گيري از دستكاري ژنتيكي از يك طرف و تكنيك نر عقيمي توانستند اين آفت را به خوبي در سه نسل كنترل كنند ما از مجموعه برنامه هايي كه در سال گذشته به در واقع سازمان انرژي اتمي پيشنهاد داديم كه در ايران انجام شود با توجه به اينكه اساسا با اين روش و به خصوص با شرايطي كه به ؟؟؟؟ پنبه در جنوب شرقي ايران دارد امكان راديكيشن آن به خوبي است و ما بنا را بر اين داريم كه به همكاري سازمان انرژي اتمي اين برنامه را در سيستان و بلوچستان پياده كنيم. در حال حاضر كار مقدماتي آن انجام شده نمونه برداري هايي از اين نقاط را ما در همين مناطق خوراكي و حول و حوش منطقه چابهار انجام داديم نمونه ها جمع آوري شده و در حال پرورش است و اميد اين است كه با مذاكراتي كه اخيرا با سازمان انرژي اتمي در وين انجام شده زمينه هاي به كارگيري همزمان اين دو تكنيك يعني نر عقيمي و در واقع دستكاري ژنتيكي را بتوانيم انجام بدهيم و انشاءالله بتوانيم اين آفت را به طور كامل برنامه اديكيشنش را در ايران انجام بدهيم به خصوص با توجه به اينكه در واقع كشت پنبه با شرايط آب و هوايي خوبي كه در منطقه سيستان و بلوچستان پياده شده و ايجاد شده خوب سطح زير كشت احتمال گسترشش است و اين خطر وجود دارد كه اين آفت كليدي پنبه كه در ساير نقاط جهان هم است در آن منطقه هم به شدت گسترش پيدا كند و صنعت نساجي را تحت تاثير خودش قرار بدهد ما اميدوار هستيم كه بتوانيم با استفاده از اين شيوه كه جهات موفقيت آميزي هم در كشور هاي ديگر داشته بتوانيم اين آفت را مديريت كنيم . دكتر معروفي : بحث حفظ محصولات كشاورزي از گزند آفات از دو جنبه قابل بررسي است يك زماني است كه شما محصولتان در مزرعه و باغ قرار دارد و در آن مرحله مي خواهيد محصول را از گزند آفت حفظ كنيد مرحله بعدي موقعي است كه شما محصول را برداشت كرديد داريد ذخيره سازي مي كنيد يا در انبار نگهداري مي كنيد و در اين مرحله مي خواهيد از گزند آفت مصون نگهداريد محصولتان را . تكنولوژي هسته‌اي در هر دو جنبه قابل كاربرد است يعني هم در سطح باغ و مزرعه و هم در سطح انبار و مصرف كننده نهايي كه هر كدام از اينها شرايط خاص خودش را دارد و تكنيك هاي خاص خودش را دارد . دكتر رضا پناه : براي مثال عرض مي كنم تصاويري را خدمت تصوير برداران محترم نشان دادند كه يك كارخانه بزرگ را سرمايه گزاري كرده بود كشور كانادا و يك حشره آفت را كه روش هاي كنترل ديگر سخت بود برايش يا محيط زيست را آلوده مي كرد يا سموم پر خطري را مجبور بودند استفاده مي كردند كه سلامت بشر را در خطر قرار مي داد كارخانه اي به تكثير اين آفت بپردازد؛ خيلي تاسيسات وسيعي بعد اين آفت را در معرض پرتو هاي نافذ هسته اي قرار مي دهند بعد اينها را رها سازي مي كنند تا جمعيت طبيعي اين آفت در آن دره يا آن منطقه وسيع بيتش كلمبيا افزايش پيدا كند اف بي آي و ديگر سازمان هاي بيت المللي هم يك همچنين فعاليت هايي را داشتند در ديگر نقاط دنيا و موفقيت هايي را كسب كردند . دكتر سرافرازي : ببينيد ما دو تا برنامه را داريم طرح تحقيقاتي در واقع داده شده جدايي از اين كه سالهاي سال هست در مديريت آفات انباري بخصوص شپشه‌هاي‌گندم آرد و بسياري از آفات انباري عملاً از طريق اين روش با دزهاي بالا كشتن آنها و يا با دزهاي پايين براي عقيم كردنشان استفاده مي‌شودو كاربعد عام دارد ولي طي سالهاي گذشته يك نگاه خاصي هم به يك سري آفات ديگر هم شده همين طور كه عرض كردم براي كرم سرخ پنبه يك برنامهاي هست كه خودمان همين الان در صدد هستيم كه ان برنامه را ايجاد كنيم ،البته اين برنامه قرار است با دولت پاكستان هم اجرا شود كه آنها همچنين آفتي در نزديكي مرز ما دارند يك كمك خواهد بود براي مديريت بهتراين آفت مضافاً اين طرح تحقيقاتي هم در موسسه تحقيقات آفت گياهي بيماريهاي گياهي داده شده براي مديريت كرم گلوگاه انار مي‌دانيد كه كليدي‌ترين آفت انار در كشور است و اين برنامه قرار است در هست در بخش تحقيقات آفات گياهي استان يزد پياده شود پيشنهادش داده شده ومورد تصويب هم قرار گرفته وانشاءالله براي امسال اجرا خواهد شد‌نريتور : مبارزه با آفات محصولات كشاورزي دركشور كمك فراواني ميشود بخش از حمله آفات كشاورزي گاه از چنان وسعت بالايي برخوردار است كه فلج شدن و ور شكست شدن بخشهايي از حوزه كشاورزي مي انجامد و صدمات بي شماري به اقتصاد يك كشور وارد مي‌كند . اهميت اين موضوع به قدري است كه دانش و علوم مختلف به ياري كشاورزي در نهايت اقتصاد و امنيت غذايي آمده تا با استفاده از شيوه‌ها و روشهاي گوناگون پديد آمدن آسيبها و خطرهاي بيشمار جلوگيري كرد. دكتر مظفري : شما براي اين كه يك كشت سالم داشته باشيد يك باغ سالم داشته باشيد لازم است كه بذر و نهال سالم بكاريد خوب براي توليد اين بذر و نهال سالم شما يك محيط آري از آفت و بيماري مي خواهيد كه تهيه كنيد بذر گياه سالم را وقتي كه مي‌گوئيم آري از بيماري آفت نسبي البته هست يكي از روشهايي كه جديداً آژانش بين‌المللي انرژي اتمي به آن توجه دارد و موسسات تحقيقاتي بين‌المللي دنيا ايجاد مناطقه ايزوله با استفاده از مواد راديواكتيوبراي كاشت وتوليد بذر و نهال هست اينها مي‌آيند مناطقي جزيره مانند درست مي‌كنند با استفاده از اشعه راديواكتيو كه عوامل آفات و بيماريها را از بين مي برند تا بتوانند بذر و نهال سالم تهيه كنند و وقتي بذر ونهال سالم توليد و تكثير كردند به ميزان كافي بذر و نهال سالم در اختيار كشاورزان قرار مي‌گيرد كه بتوانند مزرعه و باغ سالمي داشته باشند در نتيجه جلوي آفات و بيماريها گرفته مي‌شود . دكتر معروفي : در مورد كرم ساقه خوار برنج كه باز هم آن يكي از آفات مهم محصولات كشاورزي كه در مورد برنج ايران هم ساليان سال است كه با اين مشكل مواجه هستيم و استفاده بي رويه سموم در مزارع باعث آلودگي آبهاي منطقه شمال كشور شده كه آثارش به صورت بيماريهاي كنوني ظهور مي‌كند روش پرتوتابي در واقع در آنجا هم كاربرد دارد ودر حال مطالعه است در مورد كرم ساقه خوار برنج منتها در آنجا مشكلاتي دارد اين حشره چون چند بار حفت‌گيري دارد يك مقداري باعث شده مبارزه با اين حشره با استفاده از روش راه‌سازي نر عقيم با مشكلاتي مواجه باشد كه نياز دارد كار شود و در واقع اين اشكالها بر طرف شود در واقع راه حل‌هايي براي غلبه بر اين مشكلات پيدا شود و سِنِ گندم هم يكي از آفات مهم ماست كه بخش اعظمي از مبارزات شيميايي را به خودش اختصاص داده است در مورد سِنِ گندم خمدر اين مورد كار شده براي كنترل اين آفت با استفاده از عقيم كردن حشرات. دكتر مظفري : روشهاي ديگر ايجاد گياه‌هاي مقاوم در مقابت بيماري آفات است به جاي اين كه ما بياييم سم و كود استفاده كنيم بياييم گياه مقاوم به حشره ايجاد بكنيم فرض بفرمائيد گياه مقاوم به كرم ساقه خوار برنج ايجاد كنيم يا گياه مقاوم به گلوگاه انار ايجاد كنيم يا خيلي از موارد ديگر استفاده كنند از تكنولوژي هسته‌اي استفاده كنند تر كيب ژنتيكي مناسبي ايجاد كنند كه دچار اين آفتنشود در مقابل اين بيماري مقاومت كند . دكتر معروفي : طيفي از مگسها را داريم كه به عنوان مگسهاي ميوه شناخته مي شوند به محصولات مختلف مثل گيلاس ،هلو ريا،گلابي و مخصوصاً مركبات حمله مي كنند و در همان مرحله‌اي كه ميوه در روي درخت است باعث ريزش ميوه مي‌شوند و خسارت زيادي مي‌زنند يكي از اينها مگس مديترانه‌اي است . خوب ما چند ستل پيش اين مگس را در ايران داشتيم شرايط آب و هوائي ايران براي استقرار اين آفت مناسب نبود و يعني با مركبات وارداتي سالهاي خيلي دور دهه 50 اين وارد مملكت شده بود منتها به دليل نا مناسب بودن شرايط آب و هوايي اين آفت مستقر نشد و به طور طبيعي از بين رفت ولي در كشورهاي همسايه ما مثل تركيه و ديگر كشورهاي اروپايي و يونان اين آفت بسيار مهم است و رد آنجا استفاده از همين روش اس آي تي بسيار مؤثر بوده و كاربرد فراواني هم دارد در ايران ما الان روي كرم گلوگاه انار در واقع مركز پزشكي هسته اي كشاورزي در واقع با همكاري مؤسسه تحقيقات و آفت بيماري هاي گياهي روي كرم گلوگاه انار دارند در اين زمينه كار مي كنند ، چون كرم گلوگاه انار شايد بشود گفت مهم ترين آفت انار در ايران است و خوب ميدانيد كه انار يك ميوه بسيار خوب است ، يعني بازار پسندي خوبي دارد در سطح بين المللي متاسفانه اين آفت يك مقدار براي صادرات اين محصول مشكل ايجاد كرده كنترلش هم كنترل ساده اي نيست چون سموم شيميايي خوب جواب ندادند، حتي مبارزات بيولوژيك هم يعني استفاده از حشرات مفيد هم در مورد كنترل اين آفت خيلي مؤثر نبوده براي همين الان اين تفكر ايجاد شد كه بييند با استفاده از رهاسازي حشرات يعني پروانه هاي نر را جمع آوري كنند به ميزان زياد پرورش بدهند در آزمايشگاه عقيم‌شان كنند و رهاسازي كنند در سطح باغ و طبيعتاً اختلال در جفت گيري كه ايجاد مي شود جمعيت آفت را تا سطح قابل قبولي را پايين بياورد . در مورد اين آفت الان در حال اجراست يعني دارد كار مي‌شود . نريتور : تكنيك هاي هسته اي و تركيب آن با ديگر تكنولوژي ها به عنوان يكي از مهم ترين و كم خطر ترين شيوه هاي مبارزه با آفات در كشور هاي مختلف شناخته شده است و تركيب اين تكنيك با تكنولوژي هاي ديگر مثل بيو تكنولوژي كمك بسيار زيادي به دفع آفات كشاورزي و در نتيجه به توسعه كشاورزي كرده است با توسعه علوم و دانش هاي گوناگون در جهان تكنيك هاي مبارزه با آفات به سرعت در حال پيشرفت و تاثير گزاري بيشتر است ولي سؤالي كه بسياري با آن موجه مي شوند اين است آيا استفاده از اين تكنيك ها اقتصادي است؟ دكتر معروفي : تمام اينها اين قضيه را نزديك به اين مي كند كه اين روش مي تواند اقتصادي تر باشد نسبت به روش هاي ديگر با توجه به اينكه آن خطراتي كه مواد شيميايي دارند ديگر اين روش ندارد و حالا اين يك جنبه مثبتش است كه بايد خيلي به آن توجه شود يعني صرفا مسائل اقتصادي اش را مطرح نكنيم چون بعضي اوقات مسائل بهداشتي و زيست محيطي واقعا ارجح است نسبت به مسائل اقتصادي و ما بايد اين ها را بپذيريم تا به آن اهدافي كه داريم برسيم . دكتر رضا پناه : فناوري هاي زيستي كه در همكاري با يا در تعامل با فناوري هاي هسته اي در عرصه علوم غذايي و علوم كشاورزي چه مزيت هايي را در روش هاي كنترل بر فرض آفات و بيماري هاي گياهي كه به طور معمول و مرسوم دارد استفاده مي شود مثلا سموم شيميايي و اينها دارد ؟ بايد عرض كنم روش هايي كه بر اين اساس و بر اساس اين فناوري‌ها تنظيم شدند معمولا با رعايت مسائل محيط زيست هستند آلودگي شان كمتر است و در واقع اين پرتو ها به واسطه نافذ بودنشان و قطعي بودن نفوذشان در به اصطلاح موجودات زنده همان طور كه بسته هاي غذايي و بهداشتي كه از جلوي اين پرتو ها به خاطر ميكروب زدايي و اينها مي گذرند در درصد بسيار بالايي ايمن و نضمين شده هستند و ريسكشان پايين است در اين سمت هم وقتي از اين فناوري ها استفاده مي كنيم تضمين بالايي براي اين روش وجود دارد و اجازه مي دهد كه اين روش در عرصه محيط زيست پذيرفته شده باشد ، قاطع باشد و جايي كه توصيه مي شود عمل كند . من مثالي را خدمتتان عرض مي كنم در حدود 30 سال پيش صرفا با دستور عدم سمپاشي ني شكر در يك كشت و صنعتي كه شرايط را براي يك دانشمند جوان فراهم كرده بود تصحيلاتي را فراهم كرده بود محقق جوان دستور مي دهد كه به خاطر اين دشمنان طبيعي آفتي كه آن روز پر خطر بود براي محصول ني شكر شما سمپاشي نكنيد آنها هم تمكين كردند و 30 سال گذشته و هنوز حشره كشي در آنجا مصرف نشده اين يعني عدم هزينه كرد براي آن محصول ، محصولي كه چند سال است توسعه پيدا كرده و ايضا در توسعه اش هم اين سم مصرف نشده ، هزينه توليد آمده پايين ، محيط زيست آلوده نشده ، كسي مسموم نشده ، دامي مسموم نشده ، گياهي مسموم نشده ، و حتي اگر يك خورده دقت كنيم شايد مثلا ني شكر ارگانيت ، ني شكر آري از سم كليه سموم عرضه شود و در دنيا مطرح شود اين همه اش يعني اقتصاد ، همه اش يعني استفاده از فرصت هايي كه به دقت در اطراف ما است و ما مي توانيم با دقت آنها رار برداريم و از آنها استفاده كنيم . دكتر معروفي : مابايد يك نكته هم اينجا ذكر كنيم اين روش يك مقدار روش هزينه بري است يعني نياز به يك سرمايه گزاري اوليه دارد و در واقع شما ايجاد يك واحدي كه شما تجهيزات پرتو تابي را بخواهيد در آن مستقر كنيد هزينه هاي بالايي دارد و يك مقدار گرايش استفاده از اين روش را شايد در بحث اقتصادي بودنش در ابهام قرار دهد منتها مطالعات اقتصادي هم در اين زمينه حالا در ايران انجام نشده ولي مقالات متعددي منتشر شده آمدند بحث اقتصادي را هم به آن توجه كردند و محاسبه كردند يك واحد از غلات حالا واحدمان هر چه مي خواهد باشد يك تن ، يك كيلوگرم ، يا صد گرم از غلات را وقتي شما به روش پرتو تابي ضد عفوني مي كنيد نسبت به زماني كه مي آييد با روش هاي جاري مثل استفاده از تركيبات تدخيني يا سموم شيميايي مقايسه مي كنيد مي بينيد كه روش پرتو تابي با توجه به اينكه شما يك بار سرمايه گزاري مي كنيد و تا ساليان سال از اين سرمايه گزاري تان داريد استفاده مي كنيد نهايتا صرفه اقتصادي بيشتري دارد نسبت به ساير روش ها از جمله روش هاي شيميايي . دكتر سرافرازي : مضافاً اين كه در واقع معرفي اين دانش جديد هزينه هاي توليد حشرات عقيم را كه بايستي در سطح انبوه هم توليد شود به شدت كاهش مي دهد و عملا كاربرد اين روش را بسيار راحت تر كرده و گرايش بيشتري هم براي كاربردش است كما اينكه در حال حاضر در بسياري از كشورها عملا با تركيب اين دو روش دارند در دفع آفاتشان استفاده مي كنند از آن . نريتور : امروزه بي توجهي و بي تفاوتي نسبت به محيط زيست به نتايج نامطلوبي منجر شده كه به دنبال آن در سراسر جهان باعث حساسيت بيشتر انسانها نسبت به مسائل زيست محيطي شده است طبق برآورد سازمان بهداشت جهاني هر ساله سه ميليون نفر بر اثر بيماري هاي ناشي از آلودگي هوا ميميرند اين رقم پنج درصد كل مرگ و مير سالانه جهان است سموم شيميايي كه در سراسر جهان براي مبارزه يا آ،ات كشاورزي استفاده مي‌شوند يكي از مهمترين آلاينده هاي هوا و آب است كه تاثيرات سوء بلند مدتي بر محيط زيست خواهد گذاشت اين اثرات مخرب به قدري گسترده است كه انسانها را واداشته است تا به فكر استفاده از شيوه هاي سالم تر و نويني بيفتند كه يكي از اين شيوه ها استفاده از پرتو افكني است . دكتر معروفي : اين است كه چند تركيب عمده است از مواد شيميايي كه الان براي كنترل آفات انباري دارد استفاده مي شود يكي از اين تركيبات ، تركيبات شيميايي با نام متيل برومايد ، متيل برومايد متاسفانه اثر تخريبي شديدي روي لايه ازن دارد و يك پروتوكلي در منترال كانادا تنظيم شده به امضاي تعداد زيادي از كشورهاي دنيا رسيده از جمله جمهوري اسلامي ايران هم اين پروتوكل را امضا كرده مبنبي براينكه هر متيل برومايد از چرخه توليدات مصرف حذف شود متيل برومايد واقعا تركيب خوبي است براي كنترل آفات انباري يعني به راحتي آفت را از بين مي برد در مدت زمان كوتاه ولي متاسفانه به دليلي همين اثرات مخربي كه در محيط زيست دارد تا سال 2015 ميلادي در كشورهاي در حال توسعه از جمله ايران طبق تعهدي كه ايران به اين پروتوكل داده است بايد مصرف متيل برومايد ممنوع شود . وقتي اين تركيب حذف شود يكي از سلاح هاي بسيار مهم ما براي كنترل آفات انباري از دست مان خارج شده يك يا دو تركيب ديگر باقي مي ماند . منتها ما بايد از الان دنبال جايگزين هاي مناسب براي اين تركيبات باشيم زمان را از دست ندهيم در دنيا هم در واقع اين اتفاق افتاده يعني يكي از روش هاي جايگزين براي تركيب متيل برومايد در واقع همين روش پرتو تابي است يعني در واقع در مجامع بين المللي ، مقالات و جلساتي كه در كنفرانس هاي مختلف تشكيل مي شود چند روش و چند تركيب معرفي و جايگزين مي شود براي تركيب متيل برومايد يكي از تكنيك هايي كه آينده روشني هم واقعا دارد همين روش پرتو تابي است . دكتر سرافرازي : در مقايسه با روش هاي مديريت آفات كه مي دانيد روش هاي مختلفي استفاده مي‌شود كه اساسا اصلي ترين روشي كه براي كنترل آفات دارند استفاده مي كنند بهره گيري از آفت ها و سموم شيميايي است طبيعي است كه كاربرد سموم شيميايي در يك كشاورزي پايدار بايستي به طور منطقي انجام شود . و طبيعتا اثرات زيست محيطي زيادي هم در عين حال در كنار خودش دارد از بين رفتن دشمنان طبيعي ، وجود باقي مانده سموم در محصولات كشاورزي كه به نوعي توسط مردم دارد استفاده مي شود اين روزها اهميت زيادي به آن داده مي شود و طبيعي است كه به دنبال راه كار ها و روش هاي ديگري باشند كه سموم را به صورت منطقي استفاده كنند و تا حد امكان استفاده از مبارزات شيميايي بر عليه آفات به عنوان آخرين راه كار در واقع قرار بگيرد . استفاده از اشعه دهي و پرتو دهي در واقع يكي از روش هاي بسيار سالمي است كه عملا اثرات سوء كاربرد مواد شيميايي را در مديريت آفات نخواهد داشت و مضافا اين كه در باره اين روش بسيار تخصصي عمل مي كند طبيعتا اثرات سويي روي ساير موجودات ديگر دشمنان طبيعي و غيره ندارد و از اين جهت بسيار روش سالم و با هزينه هاي كمتري هم است با در نظر گرفتن اثرات مخرب زيست محيطي سموم اين روش بسيار سالم تر و به صرفه است . دكتر رضا پناه : با توسعه علوم در زمينه شناخت تاثيرات روش هايي كه به طور معمول استفاده مي‌شد براي كنترل آفات گياهي ، روش هاي شيميايي ، روش هاي پر مخاطره ديگري كه در محيط زيست اثر منفي داشتند در كتاب هاي چاپ شده ، ژورناليست ها ، فيلم ها و حتي فيلم هاي متعددي ساختند و به آحاد بشر اين مخاطره را توضيح دادند و خوشبختانه در كشور ما هم اين شناخته شده است و ديگر از آن استفاده هاي بي رويه سموم شايد كمتر شده حتي محصولات ارگانيك مطرح است . نريتور : كشاورزي يكي از پايه هاي مهم اقتصادي هر كشور است تامين امنيت غذايي يك كشور از چنان اهميت بالايي برخوردار است كه كشورهاي مختلف زمان و توجه زيادي به اين بخش اختصاص داده اند استفاده از فناوري هاي مختلف در اين حوزه خود از اهميت هر چه بيشتر آن حكايت مي كند استفاده از تكنولوژي هسته اي براي مبارزه با آفات كشاورزي يكي از هوشمندانه ترين شيوه هايي است كه در بسياري از كشورها مورد استفاده قرار گرفته است كه از مهمترين ويژگي هاي آن مي توان از كارايي و تاثير گزاري بالاي آن و عدم آلايندگي محيط زيست نام برد.
__________________
|+| نوشته شده توسط اصغرآسوده(دیزجقربان) در سه شنبه سی و یکم فروردین 1389  |
 
 بيماريهاي ژربرا
خسارت تريپس Thrips damage

 

حشره با تغذيه از شيره گياهي باعث ايجاد نوارهاي سفيد رنگ و پيچيده شدن گلبرگها مي شود با استفاده از سموم حشره کش نفوذي ارگانوفسفره ها نظير ديازينون 60% مي توان با اين آفت مبارزه قطعي کرد.

 

  پوسيدگي پي تيومي ريشه - Pythium root rot

 

برگهاي بنفش رنگ ژربرا حالتي شبيه به کمبود مواد غذايي را نشان مي دهد که اين حالت در اثر خسارت به سيستم ريشه اي گياه به وجود مي آيد. گياهان بيمار در صورت وجود رطوبت و حرارت مورد نياز قارچ بعد از مدتي پژمرده و از بين مي روند. ضدعفوني خاک باحرارت و يا سموم قارچکش نظير ريدوميل قبل از کشت نشاءها به مقدار بسيار زيادي از بروز بيماري جلوگيري مي نمايد. آفتابدهي خاک در پاکت پلاستيکي رنگ روشن به مدت سه هفته براي مبارزه با اين بيماري خاکزي بسيار مؤثر است. از طري روش سولاريزيشن علاوه بر نابود کردن پاتوژن عامل بيماري باعث در دسترس قراردادن بيشترعناصر NH4 مثبت و N , PO4 منفي و K مثبت خواهد شد. 

 

  سوختگي بوتريتيسي - Botrytis blight

 

قارچ عامل بيماري در صورت وجود رطوبت و حرارت در حد اشباع قادر به آلوده نمودن کليه قسمتهاي گياه مي باشد. برگها در اثر حمله اين قار خشکيده و بعد از مدتي کاملاً پوسيده و از بين مي روند . در موارد عفونت به ساقه ها نيز سرايت نموده که در اين حالت خسارت بيماري بسيار چشمگير خواهد بود. گلبرگها در اثر حمله اين بيماري نيز سوخته و از بين مي روند. محلولپاشي با سموم قارچکش نظير زينب و کاپتان به نسبت 3/0 درصد در کنترل بيماري مؤثر مي باشد. 

 

  سفيدک پودري - Powdery mildew

 

پوشش سفيد پودري که شامل بافتهاي مختلف قارچ عامل بيماري است بر روي سطح رويي برگها تشکيل مي شود. برگهاي آلوده به رنگ سفيد کدر درآمده و شکل آردآلود به خود مي گيرند. به دليل اينکه عامل بيماري توانايي توليد اسپورهاي زيادي را دارد و از طرفي اين اسپورها به راحتي توسط باد پخش مي گردند کشت گياه در مکانهاي عاري از آلودگي و از بين بردن علفهاي هرز ميزبان سفيدک در کاهش بيماري مؤثر است. در صورت وقوع آلودگي مي توان از قارچکشهايي نظير دينوکاپ به ميزان 5/1 در هزار استفاده نمود. 

 

  لکه برگي باکتريايي - pesudomonas spot

 

باکتري عامل بيماري در شرايط هواي تقريباً خنک و مرطوب باعث ايجاد لکه هاي قهوه اي تيره بر روي برگها مي شود. لکه ها به تدريج وسيعتر شده و موجب سوختگي و کاغذي شدن مناطق وسيعي از برگ مي شود. کاربرد سموم باکتري کش نظير اکسي کلرايد مس به ميزان يک در هزار و يا آنتي بيوتيکهايي نظير استرپتوماسين، اکسي تترا سيکلين به ميزان 100-50 پي پي ام در کنترل بيماري مؤثر است. 

 

  سوختگي در اثر رايزوپوس - Rhizopus blight

 

قارچ عامل بيماري در شرايط گرم و مرطوب و زماني که شرايط تهويه در گلخانه نامناسب باشد خسارت زا خواهد بود. در مواردي کشت متراکم بوته ها در شاسي و يا گلدان مزيد بر علت خواهد شد. رعايت تهيوه در گلخانه و تنظيم درجه حرارت و رطوبت در کنترل بيماري مؤثر است. 

 

  کمبود آهن - Iron deficiency

 

در اثر کمبود آهن ابتدا حاشيه برگهاي جوان به رنگ زرد درآمده که به تدريج به سطح داخلي پهنک گسترش مي يابد. در مراحل پيشرفته کمبود برگهاي داخلي به رنگ کاملاً زرد و کوچک مانده و منجر به کوتولگي گياه خواهد شد. از آنجايي که ژربرا گياهي تقريباً اسيد دوست مي باشد بالا رفتن PH در خاک مشکلات جذب آهن توسط گياه را به دنبال خواهد داشت لذا تنظيم PH خاک در حد 5/6-5/5 ، شرايط ايده آل براي جذب آهن خاک توسط گياه را فراهم خواهد آورد. لازم به ذکر است که در ترکيب خاک گلدان نيز بايد از مقدار حداقل گلدان نيز بايد از مقدار حداقل خاک رسي حاوي آهک و دولوميت استفاده شود. 

 

  – بيماريهاي سينيره
لکه برگي آلترناريايي - Alternaria leaf spot

 

بر روي برگها نقاط کوچک قهوه اي رنگي با حاشيه بنفش ايجاد مي گردد. لکه هاي روي برگ به تعداد زيادي کنار يکديگر تشکيل شده و بعد از مدتي اکثر بافت برگ مرده و نکروز خواهد شد. قارچ عامل بيماري توانايي توليد اسپور زيادي جهت آلودگي هاي مجدد را داشته و در صورت فراهم بودن شرايط رطوبتي و حرارتي مناسب حداکثر توان توليد اسپور و ايجاد آلودگي را خواهد داشت. محلول پاشي با سموم قارچکش مناسب نظير مانکوزب راه مؤثر کنترل بيماري مي باشد. 

 

  ويروس لکه پژمردگي گوجه فرنگي روي سينيره - Tomato s poted wilt virus

 

 

بر روي برگها نقاط دايره اي شکل زرد رنگ ايجاد مي شود. تعداد اين نقاط بسيار زياد بوده به طوري که بعد از مدتي برگها به دليل آلودگي سيستميک به شکل نقوش موزائيکي به نظر مي رسند. آلودگي مختص برگها نبوده بلکه غنچه هاي گل را نيز فرا گرفته و مانع از باز شدن غنچه ها مي گردد. در صورتي که آلودگي در برگهاي مسن تر ايجاد شود باعث به وجود آمدن حلقه هاي دايره اي شکل بر روي برگها خواهد شد. در دمبرگها علائم بيماري به شکل مناطق گسترده قهوه اي رنگي که بيشتر شبيه به پوسيدگي مي باشد بروز مي نمايد. مبارزه با تريپس ناقل بيماري در کنترل بيماري مؤثر مي باشد. 

 

  – بيماريهاي سيکلامن
سوختگي در اثر قارچ بوتريتس - Botrytis blight

 

معمولاً آلودگي از قسمت پايين دمبرگ گوشتي گياه با ايجاد لکه هاي ريز سفيد تا زرد مايل به قهوه اي با حاشيه آبکي شروع مي شود. در صورت وجود رطوبت کافي لکه ها به سرعت وسيع شده و باعث پوسيدگي برگهاي موجود در يک طرف گلدان خواهد شد. کنترل اين بيماري تقريباً اسان و با کاربرد 3-2 مرتبه سمپاسي با يکي از قارچکشهاي محافظتي نظير مانکوزب و يا کاپتان و زينب به نسبت 5/1 در هزار به راحتي قابل کنترل مي باشد. 

 

  پوسيدگي نرم باکتريايي - Bacterial soft rot

 

علائم بيماري به صورت نرم شدن غده ها و پژمرده شدن برگهاي خارجي بوته مي باشد. در اثر وارد آوردن فشار به غدده هاي آلوده ماده لزج زرد رنگي با بوي نامطبوعي از آن خارج خواهد شد. در حالتي که گلدانها در جاي گرم و مرطوب قرار گيرند. حداکثر ظرف مدت 3-2 روز از پي درخواهند آمد. غده ها و بذور سيکلامن را بايد در خاک ضدعفوني شده با حرارت مرطوب کشت نمود و از زخمي نمودن غده ها بايد اجتناب کرد. بهترين درجه حرارت رشد سيکلامن 2-15 درجه سانتي گراد و براي باکتري عامل بيماري 3-25 درجه سانتي گراد مي باشد لذا يکي از راه هاي جلوگيري از خسارت بيماري تنظيم درجه حرارت و رطوبت محيط مي باشد. 

 

  پژمردگي فوزاريومي - Fusarium wilt

 

در حالت پيشرفته بيماري برگهاي زرد و پژمرده مي شوند. نقاط قرمز مايل به بنفش و گاهي قهوه اي در مقطع عرضي غده ها کاملاً نمايان بوده و به دليل آلودگي سيستميک ريشه هاي تشکيل شده در غده ها پوسيده و از بين مي روند. قارچ عامل بيماري به کمک آب آبياري، بذور آلوده و وسايل کار و غيره منتشر مي گردد. رشد قارچ در سيستم آوندي گياه يکي از عوامل اصلي پژمردگي گياه مي باشد. در مورد مبارزه با اين بيماري راههاي زير توصيه مي گردد.
1 – تهيه بذور گواهي شده سالم از مؤسسات معتبر
2 – کاشت بذور و غده ها در خاک سالم و ضدعفوني شده با بخار اب داغ و يا مواد قارچکش نظير بنوميل به ميزان 6-3 گرم در متر مربع
3 – ضدعفوني غده ها و بذور قبل از کاشت با هيپوکلريت سديم ( وايتکس تجارتي) با غلظت 5/0 درصد به مدت 3-2 دقيقه 

 

  ويروس پژمردگي لکه اي گوجه فرنگي - Tomato spoted wilts virus

 

نشانه هاي بيماري به صورت نقاط دايره اي شکل زرد مايل به قهوه اي و يا به صورت نقاط قهوه اي رنگ خطي بر روي برگها ظاهر مي شود. در مراحل پيشرفته بيماري تمامي بافتهاي آلوده نکروز و خشکيده شده و در صورت وجود آلودگي سيستميک بوته ها توانايي توليد برگهاي جديد را نداشته و ضعيف باقي مانده و کمتر به گل مي روند. ويروس عامل بيماري دامنه ميزباني وسيعي داشته و به وسيله تريپس منتقل مي شود .
در صورت مشاهده تريپس (Frankiliiella occidentatis) سمپاشي با يکي از سموم فسفره نفوذي توصيه مي شود. 

 

    

|+| نوشته شده توسط اصغرآسوده(دیزجقربان) در دوشنبه سی ام فروردین 1389  |
 بیماری های ویروسی وقارچی
آفات و بيماريها


  – بيماري شفلرا
بيماري ويروسي لکه پژمردگي گوجه فرنگي Tomato spoted wilt virus

 علائم اين بيماري ويروسي با ايجاد لکه هايي به رنگ زرد و به شکل حلقه هايي بر روي پهنک برگها ظاهر مي شود. در اثر مساعد بودن شرايط رشدي گياه لکه ها به شدت گسترش يافته و تمام سطح پهنک را فراگرفته و باعث ايجاد زردي کامل برگها مي گردد. برگهاي آلوده به تدريج شروع به پژمرده شدن نموده و در نهايت خشکيده و ممکن است ريزش نموده و يا چسبيده به ساقه باقي بمانند . استفاده ازپاي هاي مادري سالم جهت تکثير و مبارزه با تريپس ناقل بيماري تنها روش کنترل بيماري مي باشد.

 لکه برگي باکتريايي Bacterial leaf spot

  اين نوع لکه برگي ها در اثر دو گونه باکتريايي از جنسهاي پسودوموناس و رانتوموناس ايجاد مي گردد در لکه برگي در اثر پسودوموناس لکه هاي ايجاد شده بزرگتر و رنگ قهوه اي تيره همراه با هاله زرد رنگ بوده در حالي که در لکه برگي در اثر باکتري زانتوموناس لکه ها کوچکتر وبا فراواني بيشتر و به رنگ قهوه اي متمايل به قرمز بر روي برگها ايجاد مي گردد. استفاده از سيم اکسي کلرايد مس به ميزان 5/1-1 در هزار در کنترل بيماري مؤثر است. 

 لکه برگي آلترنارياييAlternaria leaf spot

  وجود لکه هاي گرد به رنگ قهوه اي متمايل به خرمايي با حاشيه زرد رنگ بر روي برگها از علائم بارز آلودگي به قارچ آلترناريا مي باشد. جهت کنترل اين بيماري استفاده از قارچکش مانکوزب به ميزان 5/1 پوند (650 گرم) در 400 ليتر آب توصيه مي شود. 

  – بيماريهاي طاوسي
پژمردگي فوزاريومي Fusarium wilt

  برگهاي طاوس در اثر آلودگي آوندي پژمرده و در نهايت خشک مي شوند. گسترش قارچ در گياه سريع بوده و در مدت کوتاهي باعث خشکيدگي گياه خواهد شد. قارچ عامل بيماري خاکزي بوده لذا رعايت بهداشت تهيه بستر کاشت در شاسي و يا گلدان اهميت خاصي دارد.
ضدعفوني خاک يا سموم قارچکش و يا استفاده از بخار آب داغ در کنترل بيماري مؤثر مي باشد. 

 لکه برگي قارچيHelminthosporium leaf spot

 لکه هاي گسترده قهوه اي رنگ مرده در نقاط مختلف پهنک برگ از علائم اصلي بيماري است. برگهاي شديداً آلوده خشکيده شده و به صورت آويزان بر روي بوته باقي مي ماند. خشکي و رطوبت متناوب و کودهاي ازته شرايط را براي آلودگي مساعدتر مي نمايد. تنظيم آبياري و مصرف کودهاي ازته به مقدار متعادل در کاهش بيماري مؤثر است. در صورت ابتلاء مي توان از سموم قارچکش نظير مانکوزب و کاپتان استفاده نمود. 

 لکه برگي آلترناريايي Alternaria leaf spot
ويروس موزائيك خيار روي طاوسي Cucumber mosaic virus

  ويروس عامل بيماري باعث ايجاد تغيير رنگ و فرم برگها شده و گياهان آلوده ممکن است خيلي کوچک مانده يا به کلي نابود شوند. برگهاي جوان ابره اي شده و رشد گياه متوقف مي شود. برگهاي جديد ، کوچک، ناقص و منقوط مي گردند. عامل بيماري به راحتي توسط شته ها منتقل مي شود. گياهچه هاي سالم طاوسي بايد از ساير ميزبانهاي ويروس همانند شمعداني، زنبق و سوسن و خيار گلخانه اي که ممکن است حاوي ويروس باشند جدا شوند.
علفهاي هرز ميزبان ويروس را بايستي از اطراف گلخانه و شاسي دفع کرد تا منبع ذخيره اي ويروس که توسط حشرات منتقل مي شوند ريشه کن شوند. 

 نماتد برگي Foliar nematode

  نماتد با حمله به نقطه رويشي گياه وارد جوانه هاي توليد کننده برگ شده و توليد گياهاني کوتاه، کپه اي با گره هاي کوتاه مي نمايد. برگهاي آلوده کوچک و تغيير شکل و رنگ داده و روي ساقه، دمبرگ و يا پهنک برگ شکافهاي قهوه اي ايجاد مي نمايند. نماتدها از قسمت پايين گياه به سمت بالارفته ابتدا برگهاي پاييني و سپس به برگهاي بالايي حمله مي کنند. نقاط کوچک زرد رنگ ايجاد شده بعد ازمدتي قهوه اي تيره شده و بعد از اتصال به يکديگر به لکه هاي بزرگي تبديل خواهد شد. اينگونه برگها چروکيده و شکننده شده و در نهايت ممکن است بيافتند. جهت مبارزه با اين نماتد بايد برگها خشک نگهداشته شوند تا از حرکت و انتشار نماتدها جلوگيري شود. همچنين قلمه هاي ساقه يا ريشه مشکوک را مي توان با فروبردن در اب داغ 50 درجه سانتي گراد به مدت 5 دقيقه ضدعفوني نمود. 

زيان فلورايد Fluorid damage

 

ترکيبات فلورايد به خصوص فلوئور هيدروژن (FH) براي گياهان بسيار سمي مي باشد. فلورور به طور کلي باعث صدمه به حاشيه برگها شده، نواحي آسيب ديده برنزه تا قهوه اي تيره درآمده و مي ميرند. هنگامي که برگها خيس باشند به فلوئور حساس تر مي شوند. تراکم فلورايد در مناطق صنعتي بيشتر مي باشد. 

  لکه برگي در اثر باکتري پسودوموناس Pseudomonas leaf spot

 در شرايط رطوبتي بالا نقاط آبسوخته وسيعي در حاشيه برگها ايجادشده که پس از مدتي بافت آلوده به صورت کاغذي و سفيد به نظر مي رسد. مناسبترين شرايط براي توسعه آلودگي رجه حرارت 25 درجه سانتيگراد با طوبت نسبي 90 درصد مي باشد. عدم آبياري باراني استفاده از سم اکسي کلرايد مس و تنظيم درجه حرارت و رطوبت در کاهش و پيشگيري از ابتلاء به بيماري مؤثر مي باشد. 

 زيان ناشي از نمک محلول بالا High soluble salt

  فزوني نمکهاي سديم خصوصاً کلرور سديم، سولفات سديم و کربنات سديم باعث آسيب هاي مربوط به قليائيت خاک مي شوند. زيادي عنصر منگنز، بر و مس در بيماريهاي ناشي از مسموميتهاي حاصل اط ساير مواد معدني دخيل هستند. برخي از ترکيبات کمپلکس آلومينيوم و آهن نيز در خاکهاي اسيدي به گياهان آسيب مي رسانند. شدت آسيب معمولاً در حاشيه برگها به صورت خشکيدگي، توقف رشد، سوختگي برگ، پژمردگي و کشتن گياهان ممکن است باشند. 

 

    

|+| نوشته شده توسط اصغرآسوده(دیزجقربان) در دوشنبه سی ام فروردین 1389  |
  آفات و بیماری های گیاهی Solanum Tuberosum
مقدمه
سیب زمینی‌ها (Solanum Tuberosum) توبرکولهائی هستند که روی ساقه‌های زیر زمینی بعضی جنسهای سولانومها مخصوصا سولانوم توبروزوم ایجاد می‌شوند. این توبرکولها از زمانی که اسپانیولیها به کشورهای آمریکای جنوبی مانند پرو ، بولیوی و شیلی قدم نهادند شناخته شدند و در قرن شانزدهم کشورهای انگلستان ، هلند ، اسپانیا ، ایتالیا و فرانسه از توبرکولهایی که از آمریکا آورده شده بود سیب زمینی را بدست آوردند. در آن زمان به علت عقاید و نظرات خاصی که علیه کشت سیب زمینی وجود داشت کشت آن رونق چندانی نیافت ولی پس از تبلیغات و فعالیتهایی که از طرف شخصی به نام Parmentier صورت گرفت کشت آن رونق و توسعه یافت تا امروز که به پایه کنونی رسیده است.


 


مبدا و منشاء گیاهی
منشاء ومبداء گیاهی احتمالی سیب زمینی را به S.Commersonii Dun که در برزیل و آرژانتین می‌روید و به S.Maglia بومی پرو و شیلی نسبت می‌دهند و S.Tuberosum یک جنس مشتق شده از گیاهان مذکور فوق است. هم اکنون نیز برای بدست آوردن انواع مرغوب‌تر سیب زمینی از طریق هیبریداسیون ، سولانومهای آمریکایی را مورد آزمایش و تحقیق قرار می‌دهند.
کشت سیب زمینی
سولانوم توبروزوم گیاهی است پایا با برگهای متناوب ، مرکب و تکثیر آن از طریق کاشتن توبرکولها و یا قسمتهایی از توبرکول که دارای جوانه است صورت می‌گیرد. کشت این گیاه بیشتر در زمینهای شنی انجام می‌شود. توبرکولها را باید بدون آنکه روی یکدیگر انبار شوند در محل خشک و تاریک نگهداری کرد. خیساندن توبر کول در آب جوشان و بعد پاشیدن مقداری گرد آهک روی آنها و همچنین خیساندن آنها در آب نمک‌دار از جوانه زدن سیب زمینی جلوگیری می‌کند و یا آن را به تاخیر می‌اندازد. همچنین خیساندن توبر کولها در یک محلول دو درصد نفتالن- استات دو پتاسیم یا گذاشتن آنها در مجاورت بخارهای نفتالن- استات دو متیل موجب جلوگیری از جوانه زدن می‌شود.

سیب زمینی در مقابل سرما و یخ زدگی حساس است و یخ زدگی موجب می‌شود که ذخایر نشاسته‌های سیب زمینی قندی شده و به سیب زمینی یک مزه قندی و شیرین بدهد. آغاز جوانه زدن سیب زمینی توام با پیدا شدن رنگ سبز و افزایش مقدار سولانین در توبرکول است. شکل ظاهری سیب زمینی را ، توسعه زیاد و قابل توجه پارانشیم پوستی و مخصوصا ناحیه مغز که پر از آمیدن است بوجود آورده است. پوسته خاکستری رنگ خارجی سیب زمینی همان سوبر و حفره های موجود در روی سطح سیب زمینی یا چشمهای سیب زمینی محل جوانه ها است.

 

 


کشت سیب زمینی مورد تهدید آفتهای متعددی قرار می‌گیرد که از آنجمله می‌توان Phytophora Infestana ، Dorylore ، مواد پوسیدنی خشک یا مرطوب و ویروسهای فیلتران ، بیماریهای Mosaique و پیچ خوردگی را نام برد و بنابراین نکته مهم در کشت سیب زمینی پیدا کردن و کشت نژادهایی است که بتوانند در مقابل این آفتها مقاومت کنند. کشت مکرر توبرکول سیب زمینی موجب فساد گیاه می‌شود و باید گاهگاه از گیاهان تازه‌تر و نسلهای جدیدتری استفاده کرد. از طرف دیگر استفاده از سیب زمینیهای دست چین و انتخاب شده نیز کافی نیست برای رفع این اشکال دو راه حل پیشنهاد شده است.

راه حل اول کشت گیاه از دانه های هیبرید است. انواع سیب زمینیهایی که تاکنون شناخته شده‌اند از نظر Genotypique باهم اختلاف زیاد دارند و بر حسب شرایط متعدد ، دی ، تری ، تتراپلوئید و پلوئیدهای دیگر می‌باشند، در این میان فقط جنسهای Tetraploide بارور هستند. در سال 1925 تا 1935 هیئتهایی از کشورهای روسیه و آلمان در آمریکای جنوبی به مطالعه جنسها و گونه‌های مختلفی که در این سرزمین وجود داشت پرداختند و هیبریداسیونهای متعددی به منظور تهیه دانه‌هایی که برای کشت گیاه مورد استفاده واقع شود صورت گرفت. Magrou راه دیگری برای اجرای این منظور انتخاب کرد و طبق آزمایشهایی که قبلا انجام داده بود در بعضی از نواحی پیرنه گونه‌هایی را که توبرکول تولید نمی‌کردند کاشت و ملاحظه نمود که وقتی این گونه‌ها در کنار تاجریزی کاشته شده باشند ایجاد توبرکول می‌کنند.

همین حالت در گونه‌هایی که در نواحی کوهستانی و نقاطی که گیاهان آن مقدار زیادی Mycorhizes دارند مشاهده شده است. از طرف دیگر Magrou توانسته است از ریشه گونه‌های جوان گیاه در محیطی که بطور مصنوعی مقداری گلوکز یا گلیسیرین به آن اضافه شده (مخصوصا در تاریکی) توبرکولهای کوچکی بدست آورد. این توبرکولها ، توبرکولهای اولیه هستند که اگر آنها را به نقطه دیگری که زمین آن دارای مقدار زیادی میکوریز باشد انتقال و کشت دهیم توبرکولهای ثانویه ایجاد می‌کنند که درشت هستند.


 


ترکیب شیمیایی
توبرکول تازه سیب زمینی در حدود 60 درصد وزن خود آمیدن دارد و با این آمیدن مقداری مواد پروتئیک وجود دارد که میزان آن متغیر بوده و معمولا کم است. سولانین به مقدار خیلی کم و بی‌ضرر در سیب زمینی وجود دارد ولی در سیب زمینیهای سبز شده مقدار آن زیاد می‌شود و مصرف این قبیل سیب زمینیها را خطرناک بسازد. کمی کولین نیز در سیب زمینی یافت می‌شود. نسبت مواد پروتئیک و نشاسته در سیب زمینی حائز اهمیت زیادی است.

چون بطوری که می‌دانیم در میان انواع متعدد سیب زمینیهایی که شناخته شده‌اند. بعضی از آنها هنگام پختن از هم باز و متلاشی می‌شوند. علت متلاشی نشدن سیب زمینیهای دسته دوم همان وجود مقدار زیادتری مواد پروتئین در آنها است که بر اثر پختن منعقد و سفت شده موجب مقاومت بیشتر سیب زمینی در مقابل گرما می‌گردند در چنینی حالتی نسبت مواد ازته تام موجود در سیب زمینی به نشاسته حداقل 0.12 است. اگر نسبت مواد ازته کمتر از این مقدار باشد سیب زمینی در اثر حرارت متلاشی می‌شود.
نشاسته سیب زمینی
برای تهیه نشاسته سیب زمینی از انواع دیر رس آن استفاده می‌کنند، این سیب زمینیها را پس از شستن و رنده کردن به صورت پولپ درمی‌آورند و پولپ را وارد ظروفی می‌کنند که در آنجا از مواد خارجی سنگین که با آن مخلوط است جدا می‌شود و در جریان آب قرار می‌دهند. نشاسته سیب زمینی بدین ترتیب بوسیله آب گرفته شده و ایجاد نشاسته سبز Fecule Vetre می‌کند که بین 40 تا 50 درصد رطوبت دارد. آنگاه این نشاسته را به وسایل مکانیکی تحت فشار می‌گذارند و در اتو و با هوای گرم خشک می‌کنند. در این مورد نشاسته ای بدست می‌آید که بین 16 تا 18 درصد رطوبت دارد. دانه‌های آمیدن سیب زمینی ، بیضی شکل و ناف آن دارای دوائر متحدالمرکز است. بعضی از انواع آمیدنها نیز کوچکتر ، گرد و گاه بهم چسبیده هستند. قطر این دانه‌ها 15 تا 110 میکرون است.


 


الکل سیب زمینی
برای تهیه الکل ، سیب زمینی را می‌پزند و بعد خرد کرده با مالت و عناصر ذره بینی هیدرولیز کننده آمیدن مخلوط می‌کنند و ممکن است برای این منظور از هیدرولیز اسید نیز استفاده شود. در اثر فرمانتاسیون یک الکل اتیلیک بدست می‌آید که با آن مقدار زیادی الکلهای بالاتر و مخصوصا الکل آمیلیک همراه می‌باشد.
 

|+| نوشته شده توسط اصغرآسوده(دیزجقربان) در دوشنبه بیست و سوم فروردین 1389  |
 تحلیل مسیر آب و املاح معدنی در آوند چوبی از مبداء تا مقصد
 

خلاصه :
آب یکی از مهمترین عوامل موثر در تولید کشاورزی است وکمبود آن در بین عوامل محدود کننده بیشترین سهم را در کاهش عملکرد دارد. حدود 70 الی 80درصد وزن گیاهان علفی را آب تشکیل میدهد و نقل و انتقال مواد معدنی از اندامی به اندام دیگر در گیاه توسط  آب صورت میگیرد . یکی از اهداف ما در این پروژه تعیین نیاز رطوبتی گیاهان با ساقه علفی واستفاده بهینه از آب آبیاری است که با اندازه گیری سرعت جریان در آوندهای چوبی به این هدف دست خواهیم یافت . در ادامه میتوان به رسم نموداری اشاره کرد که مصرف آب گیاه درطول روز را به ما نشان میدهد و بااستفاده از این نمودار میتوان پیک مصرف آب را درطول روز مشخص کرد . یکی دیگر از کاربردهای این پروژه شناسایی گیاهانی است که دچار انسداد آوندی شده اند . با این روش میتوان میزان تحمل گیاهان ساقه علفی را دربرابر انسداد آوندی مشخص کرد . یکی از علائم انسداد آوندی مشاهده پژمردگی وبوته میری زودرس در گیاهان جوان است که علت های مختلفی از جمله کمبود مواد آلی مانند ازت و یا بیماریهای قارچی مختلف مانند فوزاریوم ،دارد . یکی دیگر از کاربردهای این روش مشخص کردن مقدار تقریبی تعریق وتعرق گیاهان ساقه علفی در طول یک شبانه روز میباشد . تعیین میزان تعریق وتعرق به ما در شناسایی گونه های مقاوم به گرما وخشکی کمک میکند .
در این پروژه ما با استفاده از تحلیل ترمودینامیکی و قوانین بقای انرژی ،سرعت و آهنگ تغییرات آب واملاح را در آوندهای چوبی از ریشه تا بافت مورد نظر بررسی میکنیم . تعیین این سرعت به ما در بررسی متابولیسم وفوتوسنتز گیاهان کمک میکند


|+| نوشته شده توسط اصغرآسوده(دیزجقربان) در دوشنبه بیست و سوم فروردین 1389  |
 مهندسی صنایع غذایی
مقاله دانش سیب زمینی
مقدمه سیب زمینی از مهمترین منبع دو لپه ای در تغذیه انسان است. این محصول در جهان از نظر اهمیت غذایی مقام پنج بعد از گندمیان را به خود اختصاص داده است. سیب زمینی یک محصول مشخصه نواحی معتدل خنک با ارتفاعات حدود 2000 متر و بیشتر مناطق گرمسیری است. این گیاه به شبهای خشک و خاک با زهکشی خوب با رطوبت کافی نیاز دارد و در محیطهای گرم و گرمسیری عرضهای جغرافیایی پایین ، تولید خوبی ندارد. سیب زمینی ، بومی مناطق مرتفع آند در آمریکای جنوبی است که قرن ها یا هزاران سال در آن نواحی به عنوان جزء اصلی از جیره غذایی بوده است. تیپ های زراعی سیب زمینی های زراعی که شامل تعدادی گونه یا هیبریدهای گونه ای است، به تیره سولاناسه و قسمت توبراریوم که تقریباً 150 گونه غده دارد تعلق دارند. متداولترین سیب زمینی ، تترا پلوئیدی (48=x4 = n2) با نام علمی solanum است که می تواند به زیر گروههای کاملاً دگر بارور و توبروسوم و آندیژن تقسیم شود. مشخصات گیاه سیب زمینی سیب زمینی یک گیاه دو لپه ای یک ساله و علفی است که به علت تکثیر از طریق غده ها ظرفیت بالقوه چندساله بودن را دارد. دارای گل و میوه – ساقه – غده – ریشه و برگ می باشد. گل گل ها پنج قسمت به رنگهایی مختلف با خامه و کلاله ساده و تخمدان دو خانه ای است. گرده هم اصولاً با باد انتقال می یابد و خود گشنی طبیعی است و دگرگشنی نسبتاٌ نادر است. میوه میوه گرد تا تخم مرغی (به قطر cm 3-1 یا بیشتر) به رنگهای سبز – زرد مایل به سبز یا قهوه ای و در موقع رسیدن قرمز تا بنفش هستند. میوه ها دو خانه ای با بیش از 300-200 بذر هستند. ساقه ساقه معمولاً سبز است اما می تواند قرمز تا ارغوانی ، زاویه دار و غیر چوبی باشد. برگ برگها مرکب پری هستند ، اگر چه برگهای اولیه گیاهچه و اولین برگهای گیاهان حاصل از غده ها می توانند ساده باشند. روزنه ها در سطح زیرین برگ و انواع مختلف کرک در روی قسمت های هوایی وجود دارند. غده در رأس استولون (ریزوم) بر اثر حجیم شدن جانبی بافت ذخیره ای حاصل از تقسیم شدن سریع سلول تشکیل می شود. شکل غده سیب زمینی و اجزای آن (ص 11) ریشه گیاهان حاصل از بذر حقیقی، ریشه اصلی ظریفی تولید می کنند که بعداٌ به صورت افشان در می آیند. گیاهانی که از غده های بذری به وجود می آیند سیستمی از ریشه های جانبی افشان دارند که معمولاً به صورت گروه سه تای در روی گرههای ساقه زیرزمینی به وجود می آیند. گیاهی با مشخصات فوق به عنوان یک گیاه پر اهمیت برای تغذیه انسان معرفی گشته است که این گیاه در کشورمان ایران می توان گفت بعد از گندم از اهمیت بسزایی برخوردار است. لذا باید به نکاتی که باعث اختلال در تولید این محصول با ارزش می شود توجه کرد و عوامل بیماری زا از جمله آفات را مورد بررسی قرار داد و با آنها مبارزه نمود تا بتوان گیاهی سالم با کیفیت مطلوب را هنگام برداشت بدست آورد. در اینجا ما به برخی از عوامل بیماری زای این گیاه اشاره می کنیم که یکی از آنها شته ها هستند. شته ها آفات سیب زمینی تعدادی از بیماری های ویروسی سیب زمینی توسط شته ها انتقال می یابند و شناسایی ناقل موردنظر غالباً ضروری است. شته هایی را که معمولاً در سیب زمینی سکونت می کنند می توانند به آسانی با خصوصیات زیست شناسی خود که با چشم غیر مسلح یا با درشت نمایی یک ذره بین دستی قابل مشاهده هستند تشخیص داد، این شته ها می توانند هر دو ویروس گردشی و انتقال یابنده به وسیله سوزن دهانی را انتقال دهند. شته های دیگر ، اگر چه به ندرت کلنی هایی را در روی سیب زمینی مستقر می کنند، ناقل برخی از ویروسهای سیب زمینی هستند که به طور غیر پایا انتقال می یابند، Myzus persica (شته سبز هلو) کارآمدترین شته ناقل است و در سراسر دنیا بافت می شود. گونه های شته نه تنها از نظر ریخت شناسی و توانایی انتقال ویروس های سیب زمینی تفاوت دارند، بلکه از نظر فرم (شکل) ، چرخه زندگی، و رفتار بسته به شرایط محیطی (دما ، رطوبت نسبی، فتوپریود، و شرایط گیاه میزبان) که حشره یا مادر آن در ان محیط قرار می گیرد، نیز متفاوت هستند. بنابراین، چرخه زندگی هیچ گونه خاصی در قسمتهای مختلف دنیا یکسان نیست. شته ها ممکن است بالدار (دارای بال) و یا بی بال (فاقد بال) ، نر یا ماده باشند. ماده ها ممکن است تخمگذار (که به طریقه جنسی تخم های زمستان گذران باروری می گذارند) یا بکرزا و بچه زا (که به طریقه غیرجنسی حشرات جوان زنده ای به نام سفیره تولید می کنند) باشند. اگر شرایط زمستانی، سخت باشد، اگر شته های آلوده کننده سیب زمینی به صورت تخم های تولید شده به طریقه جنسی که در روی پوست زیر یک میزبان چوبی یا در روی تاج و برگهای یک گیاه علفی یک ساله یا چند ساله قرار داده می شوند، زمستان گذرانی می کنند. یک شفیره ماده در بهار از تخم تغذیه می شود، از برگهای در حال رشد تغذیه کرده و بعد از چهار بار پوست اندازی به یک ماده بالغ، بی بال و بکرزا تبدیل شود. این ماده سفیره های ماده ای به دنیا می آورد که بعضی از آنها ممکن است بالهایی داشته باشند . سرانجام ، در نسل های بعدی بیشتر شته ها بالدار خواهند شد و بر روی گیاهان علفی ، علفهای هرز و گلهای باغبانی یا سبزیجات از جمله سیب زمینی پرواز خواهند کرد. در اینجا شکل های بالدار ، سفیره های ماده ای را قرار می دهند که وقتی بالغ شوند ماده ای دیگری را از طریق بکرزایی تولید می کنند. در اواخر تابستان، موقعی که طول شب از 11 ساعت تجاور می کند و دما در شب کاهش می یابد ، شکل های جنسی (نرها و ماده های تخم گذار) تولید می شوند. ماده های بالدار بچه زا معمولاً به میزبانی که در آن زمستان گذرانی خواهند کرد، رو می آورند و شفیره هایی را قرار می دهند که به ماده های تخمگذار تبدیل می شوند، در این ضمن، نرها (بالدار و بی بال) به گیاه میزبان می رسند و با ماده های تخم گذار جفت گیری می کنند و بعد از اینکه تخم های بارور گذاشته شدند، چرخه زندگی کامل می شود. تخم ها در ابتدا سبز کمرنگ هستند و سپس سیاه براق می شوند. در اقلیم های ملایم، شته ها و تخم های جنسی وجود ندارند، و ماده های بکرزا و بچه زا (زنده زا) در تمام سال تولید می شوند. بعضی از گونه ها از جمله Myzus Persicae Aulacorthum solani , Macrosiphum euphorbiac, که معمولاً به صورت تخم در اقلیم های سرد زمستان گذرانی می کنند ، در مکانهای محافظت شده مانند گلخانه و زیرزمین های انباری به صورت ماده های بچه زا زنده می مانند. این بود کلیاتی در مورد شته ها به عنوان یک آفت برای گیاه سیب زمینی. شکل کلی شته بی بال : ص 359 شکل 5-10 علاوه بر شته ها عوامل دیگری نیز باعث می شود که یک گیاه ناسالم ایجاد شود. عواملی از جمله ناهنجاریهای ژنتیکی – محیط نامساعد – عدم تعادل عناصر غذایی- باکتریها- قارچ ها- ویروسها- مایکوپلاسماها- سموم حشرات- نماتدها و ... که همگی این عوامل باعث ایجاد اختلالات و بیماریهایی در سیب زمینی می شود از این بیماریهای می توان به عوامل زیر اشاره کرد: سرمازدگی آسیب دیدن غده ها بر اثر هوای سرد، از یخ زدگی کامل و کشته شدن تمام یا قسمتی از غده تا پیشروی تدریجی آسیب دیدگی (سرما زدگی) را شامل می شود که نتیجه قرار گرفتن طولانی در دمای اندکی بیشتر از نقطه انجماد است. ساده شدن مغز دانه از کافی نبودن ذخیره اکسیژن برای تنفس بافت داخلی غده ناشی می شود. حفره ای شدن مایل به قرمز از داخل و نکروز داخلی ناشی از گرما در موارد شدید به سیاه شدن منجر غده منجر می شوند. پوک شدگی سیب زمینی به بزرگ شدن بسیار سریع غده مربوط است که یک مشکل جدی ایجاد می کند، زیرا به علت فقدان علائم خارجی ، آسیب دیدگی معمولاً تنها وقتی ظهور می کند که غده به دو نیم بریده شود. لکه سیاه همیشه از ضرب دیدگی ناشی از وارد شدن ضربه در طی برداشت یا فشار ناشی از انبار داری حاصل می شود. سبز رنگی و آفتاب زدگی غده وقتی غده ها مدت زیادی در مزرعه بعد از برداشت در نور باشند این بیماری حاصل می شود. برق زدگی غالباً با طوفانهای تندری شدید همراه است. شدت خسارت بستگی به مزرعه و آبگیری گیاه دارد که تمامی بیماریهای فوق ناشی از نامساعد بودن شرایط جوی می باشد. همانطور که گفته شد نماتدها نیز در ایجاد بیماری در سیب زمینی دخالت دارند که در مورد آنها نیز کمی بیشتر وارد جزئیات می شویم. نماتدها نماتدهای بیماریزای سیب زمینی (جدول 2) در تمام اقلیتها وجود دارند و تلفات شدیدی به محصول وارد می کند اما بخش زیادی از این خسارت، ناشناخته است یا به عوامل دیگری نسبت داده می شود. چون نماتدها به ریشه ها و غده ها حمله می کنند، هیچ گونه علامت تشخیصی در اندامهای هوایی گیاه ظاهر نمی شود، بجز رشد ضعیف اندامهای هوایی که از سیستمهای ریشه ای ضعیف ناشی می شود. تراکم کم جمعیت نماتد در خاک هیچ گونه علامتی را در اندامهای هوایی ایجاد نمی کند، اما ممکن است بازده غده ها را کاهش دهد. به موازات افزایش جمعیت جهان، خاک مناسب برای کشت سیب زمینی، نایاب تر خواهد شد. در نتیجه، سیب زمینیها اغلب در بهترین مزرعه سیب زمینی کاشته خواهند شد و چون تک کشتی موجب تحریک جمعیت نماتدی به افزایش می شود ، خسارت وارد به سیب زمینیها توسط نماتد افزایش چشمگیر خواهد یافت. محدود کردن جمعیت نماتدها به مناطقی که قبلاً در آنجا وجود داشته اند، از طریق محدود کردن جابه جایی غده های بذری و بوته های آلوده، می تواند موثرترین راه جلوگیری از وارد آمدن خسارت به زمین حاصلخیز باشد. مراقبت در خرید بذر و پیشگیری از حمل بذر آلوده به مناطق عاری از نماتد نیازی به تأکید بیشتر ندارد. از انواع نماتدها می توان به موارد زیر اشاره کرد: 1) نماتدهای کیستی سیب زمینی 2) نماتدهای گان ریشه 3) نماتدهای گال ریشه کاذب 4) نماتدهای زخم 5) نماتدهای عامل کوتاه و کلفت شدن ریشه که برای از بین بردن آنها نماتد کشور توصیه می شود. نماتد کشها با استفاده از نماتدکشها، که در حال حاضر فقط تعداد محدودی از آنها قابل استفاده هستند، می توان نماتدها را کنترل کرد. همه این مواد ، بالقوه خطر سازند و به کار بردن بعضی از آنها مشکل است. برای به دست آوردن توانایی کامل نماتدکشی ، آنها را باید به طور صحیح و در شرایط محیطی مناسب بکار برد. انتشار و فعالیت بسیاری از نماتدکشهای قابل استعمال در خاک، موقعی که دامنه تغییرات عمق شخم، رطوبت، و دمای خاک مساعد باشد، افزایش می یابد. میزان دز مصرفی، و شیوه استعمال به نماتدکش ، نوع خاک، میزان کنترل موردنظر ، و ملاحظات اقتصادی بستگی دارد. نماتدکشها ممکن است به صورت گاز، مایع ، یا جامد دانه ای باشند. قبل از اقدام به استعمال نماتدکشها باید با شخصی صلاحیت دار و با تجربه مشورت شود. بعضی از نماتدکشها تدخینی هستند که در خاک فرار می شوند و به صورت گاز در می آیند که در سرتاسر خاک حرکت می کند ، برخی دیگر غیر تدخینی هستند و برای حرکت به نیروهای خارجی مثل آب خاک وابسته اند، گروه دیگری از نماتدکشها آنهایی هستند که می توانند به طور سیستمیک در گیاه حرکت کنند و می توان آنها را بر شاخ و برگ به کار برد. نماتدکشهای قابل استفاده امروزی یا هیدروکربنهای هالوپن دار و ارگانوفسفاته هستند یا ترکیبات کار با ماتی. بعضی از آنها خاصیت گیاهسوزی دارند و همه آنها برای انسان سمی هستند. بنابراین، در استفاده از آنها باید احتیاط کرد. دستورهای برچسب آنها را باید به دقت خواند و بی کم و کاست به کار بست. گواهی تأیید سیب زمینی بذری چون گیاه سیب زمینی و غده های آن در مقابل بسیاری از بیماریها و آفات آسیب پذیر هستند، کیفیت بذر که با عادی بودن نسبی آن از این عوامل تعیین می شود، اهمیت زیادی در تولید سیب زمینی دارد. این نکته در نیمه دوم قرن 19 مشخص شد که آفات و ارگانیسم های بیماری از طریق پایه های بذری، در روند سریع کشت سیب زمینی ، با اجازه جابه جایی آزادانه در سراسر دنیا انتشار یافتند به علت توسعه شدید این بحران ، در ایالات متحده ، قانون ملی قرنطینه گیاهی در سال 1912 تصویب شد که بر طبق آن ورود سیب زمینیهای آلوده به زگیل سیاه (synchytrium endobioticum (Schilb.)Perc.) ممنوع شد، و این توقیف هنوز هم موثر است. دو سال بعد، یک توقیف که ورود سیب زمینی از کشورهای دچار جرب پودری (Spongospora subterranean (Wallr.)Lagerh.) را ممنوع می کرد وضع شد. همانطور که گفته شد تمامی عوامل فوق دست به دست هم می دهند تا یک گیاه را مورد آسیب قرار دهند لذا سعی بر این است که با تلاش مهندسین کشاورزی کلیه عوامل بیماری زا از جمله آفات و ... شناسایی گشته و راه مبارزه با آنان نیز به صورت صحیح به کشاورزان آموزش داده شود تا با این کار بتوان سطح زیر کشت و عملکرد محصولات کشاورزی را در کشورمان ایران به بالاترین سطح ممکن رسانید.
|+| نوشته شده توسط اصغرآسوده(دیزجقربان) در یکشنبه بیست و دوم فروردین 1389  |
 بید سیب زمینی
 

  Phthorimaea    operculella

(Lepidoptera: Gelechidae)

بيد سيب زميني با نام انگليسي potato  tuber moth   از خانواده  Gelechiidae   يكي از مهمترين و زيان بارترين آفات سيب زميني در دنيا است . اين آفت با آلودگي و تغذيه از بوته ها و غده هاي سيب زميني در مزارع و انبارهاي نگه داري  سيب زميني ، توليد سيب زميني را از نظر كمي و كيفي به شدت كاهش ميدهد.

   سرزمين اوليه اين آفت آمريكاي جنوبي بوده است                                                                                                                                                                       

  بيد سيب زميني درگذشته براي ايران يك آفت قرنطينه اي بوده است و ليكن با مشاهده آن در مهر ماه سال 1364 در كرج براي اولين بار معرفي گرديد.

 حشره كامل :

     داراي دو جفت بال كم عرض ، رنگ اين پروانه خاكستري متمايل به قهوه اي ، سطح رويي بالهاي جلويي از نقطه هاي تيره پوشيده شده است و كنارآن به دسته اي از موها كه در لبه پايين بالهاي زيرين بلند تر است ختم مي شود. شكم در حشره بالغ ماده برنگ روشن و در حشره بالغ نر تيره رنگ و در انتها قدري پهن شده كه بدين وسيله مي توان حشرات نر و ماده را از هم تشخيص داد. 

تخم تقريباً تخم مرغي شكل و رنگ آن در ابتدا كرم روشن و در مرحله تفريخ  به رنگ تيره در مي آيد . تخمها به صورت انفرادي يا دسته جمعي در زير برگها و گاهي روي برگها و در غده هاي سيب زميني  در محل گودي هاي روي غده ها گذاشته مي شود.  

لارو:

  لارو ها كه عامل اصلي خسارت هستند در رشد كامل به 10-12  ميلي متر مي رسند رنگ آنها در صورتيكه از برگ يا ديگر اندام هاي هوايي بوته تغذيه كرده باشند سبز و در صورتيكه از غده تغذيه كرده باشند كرم رنگ خواهد بود .

   پاهاي لارو صورتي هستند . سر و سينه اول قهوه اي تيره و پاهاي سينه اي تيره رنگ مي باشند . 

شفيره:

   رنگ شفيره در ابتدا قهوه اي روشن ولي به تدريج به رنگ    قهوه اي تيره در مي آيند . شفيره هاي اين آفت معمولاً در مزرعه روي غده در سطح خاك حتي داخل و روي ساقه و در انبارها اكثراً روي گوني هاي سيب زميني تشكيل مي شود .

زيست شناسي و رفتار حشره:

  زمستان گذراني اين آفت عمدتاً به صورت لارو در درون غده هاي سيب زميني باقيمانده در داخل خاك و يا شفيره در داخل خاك است وبا گرم شدن تدريجي هوا لاروها از غده خارج شده و در نزديك سطح خاك به شفيره تبديل مي شود. برابر تحقيقات انجام شده مناسب ترين عمق براي كامل شدن لاروهاي زمستان گذران 20-10 سانتي متري خاك است. در بهار و با گرم شدن هوا و رسيدن درجه حرارت متوسط به 13-12درجه سانتي گراد حشرات بالغ ظاهر مي گردند . بيد سيب زميني يك حشره شب پرواز است ..تخم ريزي در شب هنگام و معمولاً48 ساعت بعد از جفتگيري انجام مي شود.

. تعدادنسل اين حشره در شرايط آب وهوايي كرج 5-4 نسل در مزرعه و چنانچه آفت به انبار منتقل شود مجموعاً 12-10نسل در سال ايجاد مي نمايد.

ميزبانان:

 بيد سيب زميني علاوه برسيب زميني به محصولات گوناگون ديگر از جمله توتون ، بادمجان ، گوجه فرنگي و از گياهان غير زراعي به گل اطلسي ، علفهاي هرز تاج ريزي و تاتوره حمله مي كند.

خسارت:

آلودگي مزارع با حمله و تخم ريزي حشرات بالغ آغاز مي گردد. با تفريخ تخمها لاروها فعاليت خود را با نفوذ به داخل برگ ، تغذيه از پارانشيم برگ، رگبرگها، دمبرگ وساقه و باقي گذاشتن علائم مينوز ، سوختگي ،به هم چسبيدگي و لوله اي شدن برگها، ضعف و خشكي بوته هاي سيب زميني را موجب مي شوند آلودگي را به غده ها نيزسرايت مي دهند. آلودگي در غده هاي سيب زميني با سوراخ كردن غده ها به وسيله لاروها آغاز مي شود. ميروارگانيسم هاي خاك از محل ورود لارو به داخل غده ها نفوذ يافته پوسيدگي غده را موجب مي گردند و آلودگي به بيد همراه با بوي نامطبوع مي باشد . حداكثرخسارت اين آفت در به بيش از 50% بوته ها رسيده و در انبار بيش از 70% غده ها مورد آلودگي اين آفت قرار ميگيرند .

روشهاي مقابله با بيد سيب زميني:

    بيد سيب زميني در شرايط مساعد مزرعه با ايجاد نسل هاي پياپي جمعيت انبوهي را ايجاد مي كنند به تجربه ثابت شده است كه مبارزه شيميايي با اين آفت به دليل مخفي بودن آن در درون برگها ساقه و غده ها و بروز مقاومت سريع به حشره كشها به تنهايي كافي بنوده و بايستي با بكار گيري روشهاي مختلف زراعي ، مكانيكي ، بيو لوژيك و شيميايي با اين آفت مقابله نمود.

الف) روشهاي زراعي:

1.     رعايت تناوب و قرار دادن گياهان غير ميزبان در تناوب

2.    اجراي عمليات زراعي زمستانه شخم،ديسك و يخ آب

3.    تهيه اصولي زمين ( خاك نرم ويك دست وفاقد كلوخه هاي بزرگ)

4.    كشت به موقع واستفاده از غده هاي سالم و فاقد آلودگي

5.    آبياري منظم و برحسب نياز و ترجيحا، آبياري باراني

6.    برداشت به موقع قبل از مواجه شدن با زمان ظهور نسل آخر آفت

7.    انتقال سريع غده ها به انبار قبل از آلوده شدن غده ها

8.    از بين بردن بقاياي سيب زميني پس از برداشت  

 ج) مبارزه بيولوژيك:

زنبور پارازيت     Copidosoma   koheleri   و  Apanteles  subandinus يك پارازيت لارو بيد سيب زميني است.

زنبور Trichogramma  spp   پارازيت تخم بيد سيب زميني است.

حشره كش ميكروبي B.T

ويروس Baculovirus   thorimae  عامل بيماري زاي لارو بيد است.

د)مبارزه شيميايي:

    سموم مورد توصيه عمدتا، از گروه كاربامات ها و سموم فسفره است نٌرم مبارزه متوسط دو لارو در هر بوته است چنانچه از اين مقدار بيشتر گردد مبارزه شيميايي ضرورت دارد.

مبارزه با بيد سيب زميني درانبار:

  علاوه برتوصيه هاي به عمل آمده در مقابله با اين آفت در مزرعه نكات ذيل مي بايست در دوره انبارداري رعايت گردند.

        1)تميز نمودن انبار و ضد عفوني آن قبل از انبار نمودن سيب زميني

2)پائين نگه داشتن دماي انبار(زير 10درجه سانتي گراد)

3)سلامت درب وپنجره وتوري ها براي جلو گيري از ورود حشرات بالغ

4)جلو گيري از انتقال غده هاي آلوده به انبار

        5)استفاده از تله هاي فر موني براي شكار حشرات بالغ (يك تله براي هر5متر مربع)

   6)   پوشاندن روي غده ها با استفاده از برگ وساقه خشك شده اكاليپتوس ويا استفاده از كلش گندم به ضخامت cm2

   7)تهويه مناسب انبار و بيرون آوردن غده هاي آلوده شده

   8)استفاده از حشره كشهاي ميكروبي B.T به مقدار 3 كيلو براي هر تن 

   9)استفاده از قرص فستوكسين به ميزان 2/1 تا1 قرص براي هر كيسه 50 كيلويي                   

   

                                                      
|+| نوشته شده توسط اصغرآسوده(دیزجقربان) در یکشنبه بیست و دوم فروردین 1389  |
 زنبر مغز خوار بادام

Ø    زنبور مغز خوار بادام

 

Ø    Eurytoma amygdalia

Hym.: Eurytomidae

چون سابقه بادام کاری در ایران طولانی است ،به نظر می رسدکه زنبور مغز خوار بادام نیزاز دیر زمان در کشور

وجود داشته است دواچی در سال 1328بدون ذکر گونه این زنبور شرحی درباره خسارت و نحوه زندگی ان در کتاب افات گیاهان زراعی داده است.به طوری که فرحبخش (1340)مینویسد این زنبور علاوه بر بادام به آلوو زرد آلو نیزمی تواند حمله نماید.طرز خسارت این حشره بدین ترتیب بوده که لارو آن طی مدت11ماه زندگی در داخل میوه از مغز بادام تغذیه میکند.میزان خسارت این افات در ایران شدید است.اکرمی وهمکارانشدر سال 1359 خسارت سالیانه آن را در  اذربایجان حدود 30درصد کل محصول ذکر مینمایدو با توجه باینکه محصول سالیانه بادام اذر بایجان شرقی 1384تن در سال است،ملاحضه می گردد که افت مزبور چه زیانی را وارد می رساند.کرم مغز خواربادام در ایران در تمام نواحی بادام کاری کشور انتشار دارد ولی با توجه باینکه در استانهای اذربایجان سطح کشت این محصول زیاد می باشد بذین جهت انتشار آفت نیز در انجا  بیشتر از سایر نقاط است.

حشره کامل :

حشره کامل این آفت زنبوری است که ماده آن6تا 8میلیمتر طول داردو حشره نر کمی کوچکترو اندازه ان بین 4تا6میلیمتر میباشد .سروسینه و شکم حشره کامل سیاه براق بوده و بند آخر شکم حلقه ای به رنگ قهوه ای روشن دارد. شکم این حشره دوکی شکل بوده ودر ماده ها اندازه آن بزرگتر و متورم است.پنجه وساق پا به رنگ قهوه ای روشن و بقیه قسمتهای پا پوشیده از موهائی به رنگ قهوه ای روشن می باشد،ساق پا در محل اتصال خود به پنجه حامل دو خار به رنگ حنائی است. پنجه 5مفصلی بوده وبه علاوه در انتهای آن دو عدد ناخن است که در وسط آنها یک عدد بالشتک وجود دارد.

لارو :

لارو این زنبور که تمام عمر خود را در داخل  مغز بادام  می گذراند، بدون پا وکوتاه بوده و شکل عمومی ،ن قوسی

شکل ودر وسط بر آمده است. تعداد حلقه های بدن لارو روی هم  با احتساب  حلقه های سروسینه 13عدد می باشد. قطعات دهانی لارو ساینده وبه رنگ حنائی می باشد. بعضی از قسمتهای بدن لارو پوشیده از پرزهای ریز وکم رنگی است، طول بدن لارو حداکثر تا 9 میلیمتر می رسد

شفیره :

شفیره که ابتدا به رنگ سفید و براق ونرم میباشد، بتدریج رنگش تیره شده ودر مراحل آخر شفیره کاملآ به رنگ سیاه در می اید. طول بدن شفیره بین 6تا 9 میلیمتر است

زیست شناسی ورفتارحشره :

زنبور مغز خوار بادام تمام تابستان، پاییز، زمستان و قسمتی از بهار را به صورت لارو در داخل میوه های بارام روی درخت می گذراند و کمی قبل از شکوفه درختان بادام که معمولآ مصادف با فروردین ماه میباشد،لاروها بتدریج تبدیل به شفیره می شوند. حشرات کامل ار اواسط اردیبهشت ماه میوه های آلوده سال قبل را ترک می کنند. در این موقع میوه بادام به حالت چغاله بوده وپوست آن سبزونرم است. زنبورهای نرو ماده مغزخوار بادام که بیشتر در ساعات گرم وآفتابی روز فعال هستند، روی شاخه های درخت بادام جفتگیری کرده وحشره ماده با تخم ریز باریک و بلند خود تخمهای خود را در داخل میوه بادام می گذارد. هر زنبور ماده مجموعا"تا 150عدد تخم می گذارد.

خسارت :

زنبور مغز خوار بادام در دوره لاروی خود از مغز بادام(لپه ها ) می خورد و طبق مشاهدات،در داخل هر مغز بادام فقط یک عدد لارو تغذیه میکند. بادامهئی که صاحب دو مغز بادام باشند دیده شده است که توی هر کدام از مغزها یک عدد لارو به طور مستقل زندگی می نماید. لارو زنبور مغزخوار بادام از نیمه دوم فروردین ماه به بعد تبدیل به شفیره می شود. دوره ی شفیرگی طبق بررسی های انجام گرفته در شرایط آزمیشگاهی (24درجه سانتی گرادحرارتو60 درصد رطوبت نسبی ) 20 روز طول می کشد .خروج حشره کامل در ساعات گرم روز، قبل از ظهر ها بین ساعات 9تا12 صورت می گیرد اولین خروج حشره کامل زنبور مغزخوار بادام در استان آذرباجان شرقی در اواسط اردیبهشت ماه  بوده وحداکثرخروج زنبورها در دهه سوم اردیبهشت ماه صورت گرفته است.در ضمن خروج آنها تا اواسط خردادماه ادامه داشته است. حشره کامل مغزخوار بادام دارای قدرت پرواز خوبی نیست و اگر بادامستان سالی با فاصله نسبتا" زیادی از بادامستانهای آلوده قرار گرفته ودر مسیر جریان  بادهای محلی واقع نشده باشد، احتمال اینکه این بادامستان در اثر پرواز زنبورز مغزخوار بادام از باغهای مورد حمله واقع بشود خیلی ضعیف می باشد (اکرمی و همکاران ،1359) در شرایط آزمایشگاهی طول عمر حشره نر بین 7تا10 روز وحشره ماده را12 تا 15 روز تعیین نمودند .

روش مقابله شیمیایی و مکانیکی :

جمع آری و سوزاندن  بادام های آلوده تاذ اوایل اردیبهشت ماه هر سال تا آن موقع که هنوز زنبور مغزخوار بادام در داخل بادام های آلوده بسر میبرد،یکی از راههای موثر مبارزه با این آفت بحساب می آید. این روش در صورتیکه همگانی و از طرف کلیه باغداران منطقه رعایت و اجرا شود در تقلیل انبوهی آفت مغز خوار بادام موثر خواهد بود. روش مزبور از قدیم به باغداران توصیه می شده است ولی به علت عدم همکاری باغداران،توام با دموفقیت نبوده است ومغزخوار بادام همه ساله خسارت خود را در بادامستانهای آذربایجان خاوری نشان داده است .

اما به نظر می رسددر بادامستانهای ایزوله که با فاصله بیشتری از سایر باغها واقع شده است روش جمع آوری و سوزاندن بادامهای آلوده مناسب ترین روش مبارزه می باشد. چون جمع آوری وانهدام میوه های آلوده معمولا" بطور همگانی انجام نمی شد و گاهی نیز به علت گرانی دست مزد کارگر، باغداران تن به مبارزه مکانیکی نمی دهند ، بدین جهت اکرمی وهمکارانش (1359) ازمایشاتی با مصرف چهار نوع حشره کش علیه این آفت در انجام داده اند:

باز دودین پودر وتابل 40 درصد به میزان 5/1 در هزار

امولسیون رکسیون 40درصد به میزان 5/1درهزار       

امولسیون سوپر اسید 40درصد 5/1 در هزار

امولسیون گوزا تیون 20درصد به میزان 5/1 در هزار

با توجه به نتایج حاصله ،این سمپاشی موثر وبازودین در درجه اول ، رکسیون و سوپر اسید در درجه دوم و بالاخره گوزاتیون در درجه سوم قرار داده شد.سمپاشی در دو نوبت اولی در اوسط اردیبهشت ماه که فقط 10 درصد زنبورها خارج شده ودومی 20 روز بعد از سمپاشی اول که در این موقع 65 درصد زنبورها بیرون امده اند

در مبارزه ی شیمیایی از سموم فسفره مانند گامگسان ،دی کلروفون ،فسفامیدون (برای حشره ی کامل )ویا نواکرون

فسفامیدون(برعلیه تخم لارو )استفاده می شود نظر به اینکه چا غاله بادام در ایران به صورت سبز مصرف می شودلذا سم پاشی توصیه نمی شود

 

|+| نوشته شده توسط اصغرآسوده(دیزجقربان) در یکشنبه بیست و دوم فروردین 1389  |
 گلرنگ

        گلرنگ

 

تولید گیاهان تراریخته

 

به‌کارگیری روش‌ها و فنون مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی مولکولی به طور جدی از سال 1983 آغاز و روندی به شدت رو به رشد را به ویژه در قلمرو اصلاح گیاهان زراعی استراتژیک، طی کرد. پیشرفت در این حوزه، فوق‌العاده چشمگیر است. به‌طوریکه در مدتی کمتر از هشت سال، سطح زیر کشت گیاهان دست‌ورزی شده ژنتیکی (Transgenic)، وسعتی بالغ بر 60 میلیون هکتار از اراضی کشاورزی جهان را به خود اختصاص داد. به این ترتیب، مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی مولکولی به منظور تأمین امنیت غذایی جمعیت رو به رشد جهان وارد عمل شده و مواد غذایی دستکاری شده ژنتیک (GMOs) به تدریج وارد بازار شد.
در سال 1986 نخستین آزمایش‌های مزرعه‌ای، با تنباکوی تراریخته، در امریکا و فرانسه صورت گرفت. چین نخستین کشوری بود که در سال 1990، تولیدگیاهان تراریخته (تنباکو) را به شکل تجاری آغاز کرد. امریکا، دومین کشوری بود که در سال 1994، گیاه تراریخته گوجه‌فرنگی را به شکل تجارتی تولید نمود. پس از آن، در فاصله سال‌های 1995 تا 1996، 35 گیاه تراریخته تولید شد که حدود 80 درصد آن‌ها مربوط به دو کشور امریکا و کانادا بودند. تا سال 1999، بین 25 تا 45 درصد تولید برخی از محصولات اصلی زراعی (ذرت، سویا و غیره) در امریکا، با استفاده از گیاهان تراریخته صورت می‌گرفت. درحال حاضر، حداقل 25 درصد از سطح زیر کشت ذرت تراریخته و 40 درصد از سطح زیرکشت سویای تراریختة جهان در امریکاست.
وارد کردن ژن‌های فراوان (مربوط به صفات مختلف) به ده‌ها گونه گیاهی مانند گندم، جو، گوجه‌فرنگی، ذرت، سیب زمینی، سویا، پنبه، مارچوبه، تنباکو و چغندرقند جهت اصلاح یا بهبود فرآورده‌های کشاورزی، امکان تغییر ژنتیکی در راه‌های بیوسنتزی گیاهان برای تولید انبوه موادی مانند روغن‌های خوراکی، موم‌ها، چربی‌ها و نشاسته‌ها که در شرایط عادی به میزان بسیار جزیی تولید می‌شوند و کنترل آفات زیستی، تنها نمونه‌های کوچکی از کاربردهای گسترده گیاهان ترانس‌ژنی (تراریخته) را شامل می‌شوند. اطلاعات بیشتر در این زمینه در جدول شماره 4 ارایه شده است.
احیای مراتع و جنگل‌ها و حفظ تنوع گونه‌های گیاهی و جانوری در مناطق کویری و بیابانی از دیگر عرصه‌های کشاورزی است که با کمک بیوتکنولوژی روند سریع‌تری یافته است. برای مثال، بیوتکنولوژیست‌ها با شناسایی، تکثیر و پرورش گونه‌های واجد ژن‌های مقاومت به نمک، گیاهان مقاومی مانند کاکتوس‌ها، کاج و سرو اصلاح شده‌ای را تولید کرده‌اند که قابلیت رشد و تکثیر در مناطق سخت بیابانی را پیدا کرده‌اند. همچنین به کمک روش‌های بیوتکنولوژی، از جلبک‌ها و گل‌ولای موجود در دریاها، ترکیبات و کودهای زیستی سودمندی را برای حاصلخیزی زمین‌های کشاورزی تولید می‌کنند.

تاثیر عناصر مختلف بر مرکبات و علایم کمبود آنها

 

تامین نیاز غذایی و ایجاد تعادل بین عناصر مورد نیاز درختان مرکبات از عوامل موثر در تولید محصول با کیفیت مطلوب ، بازارپسندی و افزایش خاصیت نگهداری میوه ، پس از برداشت می باشد .

شرح:

ازت (N) : باعث تسریع ظهور گلها و شکوفه دادن درختان در برابر شده و نقش مهمی در باز شدن جوانه های برگی و بارور شدن تخمدان دارد ، در صورت کمبود برگها سبز روشن شده و پس از مدتی شروع به ریختن کرده و شاخه ها کوتاه می شوند . میوه ها کوچک و رنگ پریده باقی می مانند .

فسفر (p)  : ضخامت پوسته را کاهش می دهد ، باعث شیرینتر شدن میوه و افزایش بازار پسندی آن می گردد . اگر گیاه با کمبود فسفر مواجه شود ، برگهای پیر سبز تیره شده و سرشاخه ها خشک می گردد ، تعداد شکوفه ها و میوه ها نیز کاهش می یابد و پوست میوه ها ضخیم می شود .

پتاسیم (K) : عمدتاً بر رنگ یموه اثر داشته و باعث نارنجی شدن آن می گردد . مقدار ویتامین C را افزایش داده و ریزیش میوه ها را از درخت کاهش می دهد و اگرگیاه کمبود پتاسیم داشته باشد ، نقاط صمغی روی برگ ظاهر می شود که به تدریج بزرگ شده و سیاه یا قهوه ای می گردد . و میوه ها خشن ، بدرنگ و کم آب می شود.

منگنز (Mn) :در واکنشهای آنزیمی گیاه نقش داشته و به فتوسنتز نیز کمک می کند . در صورت کمبود کمبود منگنز حاشیه برگهای جوان سبز روشن شده و اطراف رگبرگها سبز تیره باقی می ماند . با شدیدتر شدن علایم کمبود نواحی سبز کم رنگ روی برگ گسترش یافته و لکه های سفید رنگی روی آنها پدید می آید .

بر (B) :به عنوان تنظیم کننده عمل می کند ، اثرات ناشی از کمبود کلسیم را به تاخیر می اندازد ولی نمی تواند جایگزین آن شود . اگر گیاه با کمبود بر مواجه شود لکه های آبگز روی برگهای جوان ظاهر می شود که بعداً قهوا ای یا خشک می شود . رگبرگها ضخیم و شکافدار ،‌میوه ها کوچک و چروکیده شده و ماده صمغ مانندی داخل آن جمع می شود.

روی (zn) : بر رشد شاخه های جوان تاثیر داشته و جوانه های برگ و گل را افزایش می دهد . در صورت کمبود روی جوانه های برگی باد کرده ولی باز نمی شوند ، برگها باریک ، نازک و روشن تا سفید هستند . این مجموعه به شاخه ها حالت مشعلی و لختی خاصی می دهد که اصطلاحاً به آن کچلی درخت گفته می شود پوست میوه ها کلفت ، سفید ، ضخیم و میوه غیر قابل فروش می شود .

بادام زمینی

 خصوصیات گیاهی: بادام زمینی با نام علمی Arachis Hypogaea گیاهی است از تیره نخود (leguminosae) ، کوتاه و یکساله که چنانچه ناحیه فاقد یخبندان باشد ظرفیت چند ساله شدن را دارد  گلها کامل و خودگشن می باشد . دگرگشنی به فعالیت حشرات بستگی داشته و حداکثر به 2 درصد می رسد . میوه بصورت نیامی ناشکوفا و تقریباً استوانه ای شکل رشد می کند . دیواره نیام بصورت مشبک است و در فاصله دانه ها فرو رفته می باشد .

سازگاری: بادام زمینی گیاهی اس گرما دوست که به هوای گرم و آفتاب فراوان و یک فصل رشد بدون یخبندان 200 روزه محتاج است . بادام زمینی نیاز فراوان به آب دارد و بخصوص از هنگام گرده افشانی تا دو هفته قبل از رسیدگی به کمبود رطوبت خاک حساس می گردد . بادام زمینی از نظر حاصلخیزی خاک بسیار کم توقع است و در خاکهای شنی فقیر با مادة آلی کم عملکردی کاملاً اقتصادی تولید می کند .

تناوب زراعی: در انتخاب تناوب زراعی بادام زمینی می بایستی به نکات زیر توجه داشت : 1) بادام زمینی ممکن است در خاکهای فقیری کاشته شود که برای سایر محصولات مناسب نباشد . 2) بادام زمینی مقدار زایدی از مواد غذایی خاک را می گیرد . زیرا بقایای گیاهی نیز از زمین خارج می گردد . بادام زمینی در بعضی از بیماریهای خاکزی مانند بوته میری باکتریایی با گیاهان تیرة گوجه فرنگی مشترک است .

مثالهایی از تناوب های بادام زمینی عبارتند از :‌

بادام زمینی ـ ذرت خوشه ای ـ پنبه ـ آیش

بادام زمینی ـ ( کود سبز ) ، پنبه ـ ذرت خوشه ای

کود شیمیایی: بطور کلی هر یک تن بادام زمینی ( نیام کامل ) با 5/1 تا 2 تن علوفه همراه آن حدود 60 تا 75 کیلوگرم ازت ، 10 تا 15 کیلوگرم اکسید فسفر ، 400 تا 50 کیلوگرم اکسید پتاسیم و 40 تا 50 کیلوگرم اکسید کلسیم از خاک خارج می کند . چنانچه کود شیمیایی زیادی برای محصول قبل مصرف شده باشد به اضافه کردن کود به زمین بادام زمینی نیازی نیست .

تاریخ کاشت: حداقل درجه حرارت خاک برای جوانه زدن بادام زمینی حدود 10درجة سانتی گراد است .  حساسیت به کم آبی و نیاز به آب در بادام زمینی از زمان تشکیل جوانه گلها تا نزدیک به دو هفته قبل از رسیدگی زیاد است .

کنترل علفهای هرز: میتوان از علف کشهایی مانند امولسیون 43 درصد آلاکلر(لاسو)به میزان 4تا5 لیتر یا امولسیون 48 درصد یفلورالین به میزان 1/2 تا 1/8 لیتر در هکتار بصورت قبل از کاشت استفاده بعمل آورد . این علف کشها محصول را 2تا 3 ماه بعد از مصرف در برابر اکثر علفهای هرز محافظت میکند.

آفات و امراض: بعضی از آفات عمومی مثل زنجره باقلا ، کرم غوزه پنبه و پروانه کارادینا به بادام زمینی نیز خسارت وارد می سازد . بیماری لکه برگی بادام زمینی عامل بیماری قارچی است بنام Cercospora personata که روی بقایای گیاهی آلوده زمستان گذرانی نموده و اسپور آن توسط باد منتشر می گردد . پوسیدگی پایه تخمدان ، ریزش برگها و نیامها و یا کوچک ماندن نیامها از نتایج این بیماری می باشد . کنترل بیماری با استفاده از ارقام مقاوم ، تناوب حداقل سه ساله ، تقویت محصول و بالاخره استفاده از سموم قارچ کش مانند زینب و مانب امکان پذیر است .

برداشت: زمان برداشت با آثار زردی خفیف برگها و بررسی نیامها مشخص می شود .در برداشت مکانیزه ابتدا قسمتهای هوائی را با علف زن ( موور ) قطع کرده و سپس با دستگاهی مشابه دستگاه برداشت سیب زمینی و در صورت عدم دسترسی به این دستگاه با دستگاه معمولی برداشت سیب زمینی بادامها را خارج کرده و بصورت ردیفی روی زمین قرار می دهند .

موارد استفاده: دانه از نظر فسفر و ویتامینهای گروه B نیز غنی است . مقدار انرژی ، قابلیت هضم و کیفیت پروتئین دانه بسیار زیاد می باشد . یکی از مصارف مهم ارقام کم روغن بصورت آجیل است . کنجاله بادام زمینی را که 40 تا 50 درصد پروتئین پر کیفیت دارد بعنوان مکمل پروتئین در جیره دام بکار می برند . علوفه بادام زمینی حدود 7 درصد پروتئین دارد و برای تغذیه دام بسیار مطلوبست ولی کیفیت علوفه به روش خشک کردن و جمع آوری آن و بخصوص میزان برگ بستگی دارد .

کتان

خصوصیات گیاهی: کتان از اولین گیاهانی است که اهلی شده و تاریخ کاشت آن به حدود 500 سال پیش در مصر می رسد . بزرک یا کتان با نام علمی Linum ustatissimum  گیاهی است یکساله از تیره کتان (Linaceae) که بصورت بوته ای ایستاده رشد می کند . ریشه مستقیم بزرک و کتان نفوذ عمقی به داخل خاک نداشته و بیشتر در لایه فوقانی خاک پراکنده است . میوه بزرک و کتان بصورت کپسول یا غوزه کوچکی است .

سازگاری: بزرک و کتان محصولی است سرمادوست که همانند گندم در بهار و نیز در پائیز ( بسته به سرمای زمستان ) کاشته می شود . گیاهچه سرمای زیر صفر ( 4- تا 6- درجه سانتیگراد ) و بوته های استقرار یافته سرمای نسبتاً شدید ( تا 10- درجه سانتی گراد ) را بخوبی تحمل می کند . اما گیاه بعد از گلدهی به سرما حساس می شود .بزرک و کتان ماهیتا روزبلند می باشد.

کود شیمیایی: مقدار 45 الی 60 کیلوگرم ازت و 35 تا 45 کیلوگرم اکسید فسفر برای هر هکتار زمین بزرک مناسب می باشد . تولید هر تن الیاف به حدود 80 کیلوگرم ازت ، 70 کیلوگرم اکسید پتاسیم و 40 کیلوگرم اکسید فسفر نیاز دارد .

تاریخ کاشت: تاریخ کاشت بزرک و کتان تحت تأثیر دو عامل سرما و زمان توسعه علهای هرز قرار دارد 

کنترل علفهای هرز: کنترل علفهای هرز بزرک و کتان با عملیات تهیه بستر ، تناوب زراعی با محصولات وجینی ، تراکم بالای بوته و استفاده از علف کشها انجام می شود . علف کشهائی مانند MCPA , Diallate , TCA , Diuron  بصورت قبل از سبز شدن قابل استفاده است . علف کشهائی مانند DNOC , MCPA را می توان برای کنترل علفهای هرز مزرعه تا قبل از شروع رشد جوانه گلها استفاده نمود .

آفات و امراض: آفت اختصاصی بزرک با خسارت اقتصادی در ایران گزارش نشده است . از بیماریهای مهم بزرک در ایران زنگ کتان است . عامل بیماری قارچی است به نام علمی Melampsora lini که بخصوص در نواحی مرطوب خسارت زیادی وارد می سازد . علائم اولیه بیماری بصورت لکه های نارنجی رنگی از اسپور قارچ بر روی ساقه ها ، برگها و گلها می باش د. این اسپورها توسط باد انتشار می یابد . در اواخر فصل ، لکه های سیاه رنگی در محل لکه های نارنجی پدیدار می شود . لکه های سیاه در حقیقت اسپورهائی است که همراه با بقایای گیاهی از سالی به سال دیگر انتقال می یابد .

برداشت: بزرک را هنگامی برداشت می کنند که بیش از 75 درصد کپسولها رسیده باشد کپسول و دانه رسیده قهوه ای رنگ بوده و دانه در کپسول بحالت آزاد تکان می خورد . بزرک را می توان به کمباین غلات برداشت نمود .

نیشکر

 
خصوصیات گیاهی: نیشکر با نام علمی Saccharum Officinarum گیاه غول پیکری از تیره غلات (Gramineae) است که به صورت چند ساله برای برداشت ساقه حاوی قند آن تولید میشود . ساقه نیشکر دارای مغز است که قند در آن ذخیره می گردد ذخیره ساکارز بیشتر در قسمتهای مرکزی و پایین انجام می شود .

وجود عناصر معدی در شربت قند بر کریستاله شدن قند اثر نا مطلوب دارد .

سازگاری: نیشکر محصول مناطق حاره و نیمه حاره ای می باشد . تولید نیشکر در آن نواحی که میانگین حرارت ماهیانه طی حداقل 8 ماه از سال حدود 20 درجه سانتیگراد یا بیشتر باشد امکان پذیر است ، مشروط بر آنکه در هیچ ماهی از سال یخبندان وجود نداشته باشد . حرارتهای حدود 20 درجة سانتیگراد درخاک برای رشد ریشه ها مناسب است و حرارتهای کمتر از این مقدار موجب محدودیت رشد ریشه می گردد . حرارتهای کمتر از 5 درجه سانتیگراد نیز ممکن است به برگها آسیب رساند .

حساسیت نیشکر به کمبود نور شدید است و پنجه زدن آن به مقدار زیادی نور نیاز دارد .

مقاومت نشکر به خشکی در بعضی ارقام زیاد است . با این حال ، نیشکر به بالا بودن رطوبت خاک و محدودیت زهکشی نیز چندان حساس نمی باشد . نیشکر به شوری خاک نسبتاً مقاوم می باشد .

کود شیمیایی: نیاز نیشکر به عناصر غذائی زیاد است . هر تن ساقه نیشکر برداشتی موجب خروج 45/0 تا 9/0 کیلوگرم ازت و همین مقدار اکسید فسفر ، 8/1 تا 5 کیلوگرم اکسید پتاسیم و 45/ تا 8/1 کیلوگرم کلسیم از خاک می گردد .

نیشکر در تمام خاکها نسبت به ازت واکنش نشان می دهد . زمان دادن کود ازته ، مقدار ازت در خاک و اثر آن بر قند در نیشکر مشابه چغندر قند است .

عکس العمل نیشکر به کود فسفره به نوع خاک بستگی دارد . معمولاً مقدار 400 تا 500 کیلوگرم اکسید فسفر را قبل از کاشت به خاک می دهند . عکس العمل نیشکر به پتاسیم نیز به خصوصیات خاک بستگی دارد . کمبود پتاسیم منجر به پیدایش ساقه های لاغر و نرم می گردد و درصد قند را کاهش می دهد . استفاده از کود پتاسیم در نواحی جنوبی ایران ضروری بنظر نمی رسد ، بخصوص اینکه با سوزاندن برگها در جریان برداشت مقداری از پتاسیم مصرفی به خاک برگشت داده می شود .

کنترل علفهای هرز: رقابت علفهای هرز در اوایل دوره رشد نیشکر اهمیت دارد .

علف کشهای قبل از سبز شدن مانند آترا زین می تواند علفهای هرز را بین 4 تا 12 هفته پس از کاشت ( بسته به شرایط ) کنترل نماید . پس از هر برداشت نیز می توان این علف کش را بین ردیفها پاشید .

آفات و امراض: کرم ساقه خوار نیشکر و سوسک نیشکر دو آفت مهم نیشکر در ایران بشمار می رود .

خسارت کرم ساقه خوار نیشکر (sesamia nonagrioides) توسط لاروها انجام می شود که صورتی رنگ بوده و طول آنها به 30 تا 35 میلی متر می رسد . لاروها ابتدا از پانشیم غلاف برگ تغذیه کرده و سپس به داخل ساقه نیشکر وارد شده و از بافت داخلی تغذیه می کند . و باین طریق موجب خشکیدن جوانه انتهایی ساقه می گردد . ظاهراً پارازیت های طبیعی جمعیت این آفت رادر حد غیر اقتصادی نگهداشته و سمپاشی ضرورت ندارد .

سوسک نیشکر یا سوسک ذرت با نام علمی Pentodon iniota یکی از آفات عمومی محصولات زراعی است که به نیشکر نیز حمله می کند . این سوسک حشره ای است به رنگ بور متمایل به سیاه و طول 20 تا 24 میلی متر که به قلمه و اندامهای زیرزمینی نیشکر خسارت وارد می سازد . حشره کامل و لارو آن هر دو از مغز قلمه و ساقه در زیر خاک تغذیه می کند . برای مبارزه با این آفت می بایستی بقایای گیاهی آلوده و علفهای هرز را زا خاک خارج و جمع آوری نمود .

کنترل شیمیایی با پاشیدن حشره کشها قبل از شخم و با استفاده از طعمه مسموم امکان پذیر می باشد .

بیماریهای سیاهک ، موزائیک و بوته میری آوندی نیشکر بطور پراکنده و موضعی در روی بعضی ارقام نیشکر در خوزستان مشاهده گردیده اند ، ولی در حال حاضر اهمیت اقتصادی آنها زیاد نیست . استفاده از ارقام مقاوم مهمترین راه مبارزه با این بیماریهاست .

برداشت: نیشکر با خنک شدن هوا در اوایل پائیز شروع به رسیدن می کند و مقدار زیادی مواد قندی در آن ذخیره می شود .

در ایران ابتدا مزرعه را آتش می زنند تا برگها بسوزد .در صورتیکه برگها بخوبی نسوزد ، می توان ابتدا برگها را با علف کش گراماکسون خشکانید و 5 تا 9 روز بعد مزرعه را آتش زد برای سمپاشی می توان از هواپیما استفاده کرد . پس از سوزانیدن برگها نسبت به بریدن ساقه ها از نزدیکی سطح خاک اقدام نموده و قسمت فوقانی ساقه را که قند کمی دارد قطع می کنند ( حدود 20 تا 30 سانتی متر فوقانی که میانگره ها بخوبی تشکیل نشده اند ) . ساقه ها را روی تریلرها بار نموده و کارخانه می برند .

موارد استفاده: ساقه تازه نیشکر دارای 90 درصد عصاره است که حاوی 12 تا 17 درصد ساکرز می باشد . از هر تن ساقه تازه نیشکر حدود 85 تا 110 کیلوگرم قند استخراج می گردد .

ملاس و تفاله دو محصول جنبی نیشکر است . از ملاس برای تهیه الکل و نیز تغذیه دام استفاده می شود . از تفاله در تهیه کاغذ ، مقوای ساختمانی و پوشهای دیگر استفاده می گردد . تفاله می تواند بعنوان بستر مرغ و دام نیز مصرف شود .
 

 

چای

 

 

                                                                                                       تاریخچه چای :


تحقیقات نشان میدهد که بوته چای را در حدود۳هزار سال (ق.م) در چین می شناخته اند . کیاه چای و واریته های ان به حالت وحشی در شمال هنددرناحیه ای به نام اسام میروییده . از نظر کاشت و مصرف چین اولین محلی است که این گیاه در انجادر حدود ۲۷۰۰ سال (ق.م)کشت می شده وبه مصرف میرسیده در زمانهای گذشته کاهنهای بودایی برای کمتر خوابیدن از چای استفاده می کرده اند وافسانه ای دراین مورد هست که می گوید کاهنی بنام بودهیدهارمادر مراجعت از ژاپن به خواب می رود وپس از بیدار شدن برای تنبیه شدن مژههای خود را کند وروی زمین ریخت این مژهها در خاک ریشه داد وتبدیل به درخت چای شد . انتشار این گیاه از چین به ژاپن وهندو از قرن پانزدهم در اروپا کشت چای رایج شد

کشت چای درایران

 
از اوایل قرن بیستم چایکاری در ایران اغاز شد . قبل از سال ۱۲۸۰(ه . ش )کشت چای درایران رواج نداشت و ایرانیان قدیم به جای چای قهوه می نوشیدند . به همین دلیل چایخانه های ایران همان نام قدیمی خود یعنی قهوه خانه را حفظ کرده اند .

علاقه دولت ایران به کشت چای در سال ۱۲۸۰ (ه .ش)باعث شد تا سفیر ایران در هند بنام حاج محمد میرزا کاشف السلطنه ماموریت یافت تا چگونگی کشت چای را بیاموزد . ایشان پس از مدتها کار وتلاش روی مزارع چای در هند موفق شد اصول و فنون چایکاری را بیاموزد و با موافقت دولت هند تعداد ۲۰۰۰ نهال چای به ایران بیاورد و انها را در زمینی در نزدیکی شهر لاهیجان در استان گیلان بکارد . پس از ان بودکه بتدریج کشت چای در ایران رواج یافت .


مشخصات چای
گیاه چای از تیره teaceae است . نوع پرورشی ان بنام camellia sineasis است. به دو شکل وحشی وپرورش یافته است . در حالت وحشی ارتفاع ان ارتفاع ان به ۱۰- ۱۵ متر می رسد که اغلب در کشورهای خاور دور می روید . انواع پرورشی ان دارای ارتفاع ۵۰ - ۷۰ متر است . که حداکثر به ۲ متر می رسد .

تقسیم بندی چای از لحاظ زراعی : 

 

۱ -گونه چینی          ۲- گونه اسامی و کامبوجی           ۳-نژادهای دو رگه

 

تقسیم بندی گیاه چای از لحاظ طرز تهیه و تولید : 

 ۱- چای سیاه          ۲- چای سبز                              ۳- چای اولنگ                     ۴- چای قالبی 

 

گیاه چای
از این مقاله به بعد سعی خواهم کرد بصورت تخصصی به گیاه چای بپردازم.

خواص چای :

چای مانند قهوه در ردیف رایج ترین و مهم ترین نوشابه های مطبوع و مورد مصرف در بیشتر جهان می باشد .

چای دارای اهمیت غذایی ودارویی بسیاری است . ولی مهم ترین اثر ان تاثیر برروی سیستم اعصاب و در نتیجه رفع خستگی و ایجاد ارامش در انسان است چای دارای مقادیر قابل توجهی پروتئین . هیدراتهای کربن وانواع مختلفی از ترکیبات شیمیایی میباشد . چای دارای اثر انرژی زایی بالایی میباشد . بطوری که یک فنجان چای ۴ کیلو کالری انرژی به بدن می رساند . مصرف زیاد چای می تواند باعث طپش قلب . عصبانیت . اضطراب . بی خوابی و لاغری شود .
  

انواع چای
چای سیاه

این نوع چای پس از انجام تمام مراحل چایسازی بدست میاید این نوع چای به دو طریق رسمی یا ارتدکس و غیر رسمی بدست می اید در روش ارتدکس که همان روش چایسازی ایران نیز می باشد تماممراحل تهیه چای از قبیل : پلاس ومالش و تخمیر و خشک شدن انجام می گیرد این نوع چای دارای درجه بندی هایی مثل :چای قلم . پیچیده . باروتی . و ... می باشد . در چای غیر رسمی از ماشینهایی استفاده می شود که در ان مرحله پلاس حذف می شود . این چای در ایران استفاده نمیشود .

چای سبز:

این نوع چای بیشتر در چین و ژاپن مصرف دارد . دراین نوع چای عمل تخمیر صورت نگرفته و پس از مالش بلافاصله چای را خشک می نمایند . این نوع چای کم رنگ ولی معطر می باشد و دارای خواص درمانی بسیاری می باشد.

چای اولنگ:

در این نوع چای عمل تخمیر بطور کامل انجام نشده و بصورت ناتمام می ماند .و در چین و ژاپن مصرف ان رایج است.

چای قالبی :

نوعی از چای که برای تهیه ان از برگ و ساقه و ترکه چای استفاده می شود . این نوع چای پس از انجام مراحل تهیه چای بصورت پودر و در قالبهایی که از نوع چوب می باشد ریخته ودر اپر فشار بصورت قالبی در می اید. 
 



 

|+| نوشته شده توسط اصغرآسوده(دیزجقربان) در شنبه بیست و یکم فروردین 1389  |
 مگس گیلاس

مگس گیلاس :  Rhagoletis   cerasi  L .                                                             

( Dip.Trypetidae:Tephritidae )           

مگس گیلاس که در ایران فراوان است. در نشریات آمریکایی از مگس گیلاس بنام های R,cingulata   و R.fausta  نام برده شده است . خسارت این آفت مربوط به لاروهای آنست که از گوشت pericarp   تغذیه می کنند .لاروها با ترشحات مخصوص خود باعث تخریب بافت ها می شوند و یک نوع رسیدن بی موقع و حتی لهیدگی ایجاد می کنند.بعلاوه وجود بقایا وفضولات آنها همراه با خود کرمها میوه ها را عملا" غیر قابل استفاده میکنند .بطور کلی خسارت این آفت روی میوه های دیر رس و آلبالو بیشتر است.بعلاوه درمورد  واریته های مختلف گیلاس از نظر میزان آلودگی اختلاف فاحش مشاهده می شود.اصولا" واریته های با پوست نازک ولطیف  نسبت به واریته هایی که میوه دارای پوست ضخیم است مقاومت کمتری دارند . خسارت این آفت در اکثر نقاط میوه خیز ایران مشاهده میشود ودر بعضی از مواقع خیلی شدید است.در پارهای از نشریات خارجی این آفت روی گوجه و آلو وحتی گلابی نیز ذکر شده است. که این مورد باید دقیقا" بررسی شود تا خسارت این آفات با خسارت مگس مدیترانه اشتباه نشود  میوه های آلوده از روی رنگ مات میوه در محل آلودگی و فشردگی مختصر آن مشخص می شوند .

 

Ø      بیولوژی و مشخصات  :

 

مگس گیلاس زمستان را بصورت (پویاریم) وبشکل کپسول های قهوه ای رنگ وبیضی شکل بطول 4 تا 6 میلیمتر در زیر خاک می گذرانند. حشرات کامل که کمی کوچکتر از مگس خانگی هستند در اواسط بهار تا اواخر بهار مصادف با آبدار شدن  میوه گیلاس ظاهر میشوند این حشرات به رنگ قهوه ای تیره یا سیاه مات هستند. پشت سینه در عقب زرد رنگ است و روی شکم در بعضی گونه ها تعدادی خطوط سفید رنگ عرضی مشاهده میشود که وسیله تشخیص است.درگونه (R.cingulata) این نوارها به تعداد چهار عدد می باشد.ولی در R.cerasi) ) این خطوط دیده نمی شود. بر عکس در این گونه روی صفحه پشت سینه چهار نوار طولی روشن دیده می شود. بالها شفاف است ولی در روی آن تعدادی نوارهای دودی رنگ وجود دارد که مجموعا" عدد 118 را روی بال مجسم میکند.پاها وشاخک ها در این گونه نارنجی رنگ می باشد.حشره ماده در انتهای شکم مجهز به تخم ریز کشیده و نوک تیز می باشد بدان وسیله تخم های خود را در نسج نبات قرار می دهد . حشرات کامل پس از ظاهر شدن مقداری  از مایعات روی برگها و گیاهان دیگر تغذیه می کنند و پس از جفت گیری  تخمهای خود را داخل نسج میوه قرار می دهند بر خلاف مگس مدیترانه در این آفت معمولا" در داخل هر میوه یک لارو دیده می شود ولی گاهی چندین کرم هم دیده شده که شاید نتیجه تخمریزی چند حشره ماده در یک میوه باشد.هر حشره ماده حدود 70 تا100 تخم می گذارد دوره تغذیه لاروها معمولا" کوتاه است و از 20 روز هم تجاوز نمی کند  لاروها سفید رنگ با قسمت قدامی باریک و قطعات دهانی سیاه رنگ می باشد میوه های آلوده به ساده گی از روی رنگ مات میوه در آلوده و فشرده مختصر آن مشاهده می شود لاروها پس از تکمیل دوران تغذیه میوه را ترک کرده و داخل خاک می شوند وبمدت کوتاهی بحالت پویاریم در می آیند این حشره هم در سال فقط یک نسل دارد.

Ø     مبارزه :

شخم زدن و بیل زدن خاک اطراف درختان باعث تلفات تعداد قابل توجهی از پویاریم های این آفت می گردد گیلاس های زود رس و آنها که دارای پوست نسبتا"ضخیم  هستند از خسارت این آفت در امان می باشند د رصورتیکه مبارزه شیمیایی علیه این آفت قابل توجیه باشد لازم است این سمپاشی بمحض مشاهده اولین حشرات کامل با دیازینون 60 درصد یا دیپترکس به نسبت یک تا دو در هزار استفاده شود مخلوط کردن یک کیلو شکر یا ملاس چغندر قند در 100 لیتر آب باعث جلب حشرات کامل می شود در کشورهای اروپایی بموجب برنامه هایی که چندین کشور مجاور دریای مدیترانه و آلمان اجرا می کنند حشرات نر را به تعداد زیاد پرورش داده و پس از عقیم کردن با اشعه گاما در نواحی میوه خیز رها می کنند تخم هایی که حشرات ماده جفتگیری کرده با نر های عقیم شده در میوه میگذارند هرگز باز نمی شوند وبدین ترتیب نتایج بسیار خوبی در مبارزه با این حشرات بدست آوردند. یک راه برای کنترل آفت مگس گیلاس شخم زدن و دادن یخ آب زمستانه است که باید قبل از فرا رسیدن بهار این کار انجام شود تا میزان آفت مگس گیلاس کاسته شود عدم اجرای این طرح موجب کاهش 80 درصدی محصول خواهد شد آفت مگس گيلاس در زمستان به صورت شفيره در عمق يك تا هفت سانتيمتري خاك به سر مي‌برد و شخم و يخاب زمستانه منجر به نابودي اين آفت با كمترين هزينه مي‌شود .                                                                                                             

|+| نوشته شده توسط اصغرآسوده(دیزجقربان) در شنبه بیست و یکم فروردین 1389  |
 

 سورگوم (ذرت خوشه ای) Moench (L) Sorghum bicolor سورگوم زراعی گیاهی از خانواده غلات است که در ایران ذرت خوشه‌ای نامیده می‌شود. با توجه به شباهت ظاهری این گیاه با ذرت و ارزن که باعث شده آمار سطح کشت این دو گیاه با هم مخلوط شود، برای ایجاد تمایز میان این دو از اسم سورگوم که یک اسم جهانی برای این گیاه است استفاده می‌شود.سورگوم از نظر اهمیت در بین غلات در دنیا بعد از گندم، برنج، ذرت و جو در مقام پنجم قرار دارد.آمار سطح زیر کشت سورگوم در ایران در سال ۱۳۶۵ فقط شش هکتار گزارش شده که در سال ۱۳۸۲ به حدود ۴۰ هزار هکتار افزایش یافته‌است.توده‌های زراعی بومی سورگوم در ایران در مناطق جنوب خراسان، سیستان، کرمان، اصفهان، یزد، گیلان، مازندران و بنادر جنوبی بطور پراکنده وجود دارد.

Ø    سازگاری در ایران

سورگوم با شرایط آب و هوایی ایران به ویژه مناطق گرم و خشک و معتدل آن سازگاری خوبی دارد. این گیاه در سنجش با ذرت دارای سیستم ریشه‌ای افشان خیلی وسیع است که در حجم زیادی از خاک نفوذ کرده و رطوبت بیشتری جذب می‌کند. این گیاه برای رشد و نمو نسبت به سایر غلات به آب کمتری نیاز دارد. چنان که آزمایشات نشان داده‌است که سورگوم برای تولید یک کیلوگرم ماده خشک به ۳۳۲ لیتر آب نیاز دارد در صورتی که این نیاز آبی برای ذرت ۳۶۸ لیتر، جو ۴۳۴ لیتر و گندم ۵۱۴ لیتر است. رشد سورگوم در دوره خشک در مواجه با کم آبی متوقف می‌شود و با شروع بارندگی یا آبیاری، دوباره شروع می‌شود. این گیاه رطوبت بیش از حد را نیز بهتر از سایر غلات منهای برنج تحمل می‌کند. در مقایسه با ذرت که درصورت زیادی آب در پای بوته از بین می‌رود، سورگوم در چنین شرایطی، به رشد خود ادامه می‌دهد. سورگوم تحمل خوبی نسبت به شوری آب و خاک، خشکی و مسمومیت آلومینیوم دارد.

Ø   گیاه شناسی

سورگوم غله ای بدون پوسته(هال) است.کروی شکل می باشد. وزن آن بین 20 تا 30 میلی گرم است. به رنگ های مختلف اعم از سفید، زرد، قرمز، قهوه ای و... دیده می شود. که معمولترین آنها زرد و قرمز است.سورگوم از سبوس، آندوسپرم و جوانه تشکیل شده است.

Ø    تفاوت های اساسی سورگوم با سایر غلات

 1. رنگریزه های سورگوم به جای اینکه در لایه تستا واقع شده باشند در لایه های داخلی تر سبوس قرار دارند.  2. نوعی سورگوم به نام سورگوم مقاوم به حمله پرندگان داریم که این واریته مقدار قابل توجهی تانن را در خود ذخیره کرده است که سبب تلخی آن می شود.

Ø    موارد مصرف سورگوم

موارد مصرف دانه سورگوم به موازات مصارف ذرت و جو است، از آن به عنوان غذای انسان و تهیه خوراک برای دام و طیور و همچنین در صنایع نشاسته و الکل سازی استفاده می‌شود. ترکیبات شیمیایی دانه سورگوم بسته به ارقام مختلف، متفاوت است. میزان پروتئین آنها از ۸ تا ۱۶ درصد تغییر می‌کند و ارقام تجارتی دارای ۱۰ تا ۱۳ درصد پروتئین است مقادیر لیزین، متیونین، فیبر خام، خاکستر و فسفر سورگوم به طور متوسط مشابه ذرت است.

Ø    مصرف در بعد مکانی

سورگوم در کشورهای پیشرفته به عنوان خوراک دام و طیور مورد استفاده قرار می‌گیرد.این دانه‌ها دارای ماده‌ای به نام تانن هستند که کمتر از دو درصد آن یک عامل مثبت در تغذیه به حساب می‌آید. میزان تانن ارقام موجود در کشور کمتر از یک درصد و در ارقام اصلاح شده در ایران کمتر از ۵/۰ درصد است. امروزه تانن در تغذیه نشخوارکنندگان باعث جذب بیشتر پروتئین و نشاسته خوراک دام می‌شود و به عنوان یک آنتی اکسیدان و آنتی بیوتیک طبیعی عمل می‌کند و ضمن پیشگیری از عارضه اسیدوز باعث افزایش تولید شیر، درصد چربی، پروتئین و لاکتوز شیر می‌شود. زمانی که ۵۰ درصد خوراک  از سورگوم دانه‌ای تشکیل شده باشد در مرغهای گوشتی باعث بهبود صفات کیفی نظیر کاهش چربی محوطه بطنی و افزایش کیفیت گوشت می‌شود. عملکرد سورگوم دانه‌ای بسته به ارقام مختلف، حاصلخیزی خاک، شرایط آب و هوایی از ۱۱-۲ تن در هکتار متغیر است و عملکرد ارقام اصلاح شده در ایران ۱۱- ۵ تن در هکتار است.

Ø    برداشت و مصرف

زمانی که دانه سورگوم می‌رسد و آماده برداشت می‌شود، ساقه و برگ این گیاه هنوز سبز و آبدار است که با توجه به کمبود علوفه در ایران از آنها می‌توان به عنوان علوفه استفاده کرد. در کشورهای پیشرفته این بقایا را با ماشین‌آلات خرد کرده و به خاک بر می‌گردانند که ضمن افزایش کیفیت خاک از فرسایش بادی و آبی نیز جلوگیری به عمل می‌آورند.سورگوم علوفه‌ای چنانچه از نام آن بر می‌آید برای مصرف علوفه به صورت سیلو، چرای مستقیم و یا برداشت به صورت علوفه تر و یا خشک برای مصرف در خارج مزرعه مورد استفاده قرار می‌گیرد. واریته‌های با ظرفیت تولید بالا در شرایط آب و هوایی مناسب در ایران در ۳-۲ تن و در چین ۱۰۰ تا ۱۵۰ تن در هکتار علوفه تر تولید می‌کنند که ۲۵-۲۰ درصد آن ماده خشک است. میزان پروتئین سورگوم علوفه‌ای بسته به ارقام مختلف متفاوت است و از ۹ تا ۱۸ درصد تغییر می‌کند. سورگوم علفی دارای ساقه‌های نازک است که منهای سیلو کردن سایر موارد مصرف سورگوم علوفه‌ای را دارا است.در ساقه اکثر سورگوم‌ها مقداری قند وجود دارد و میزان قند در ساقه سورگوم شیرین بیشتر از سایر سورگومهاست این موضوع در طی سالیان دراز به اثبات رسیده‌ است اما به صورت کریستال در آوردن قند آن هنوز مشکلات زیادی دارد. اما از شیره آن می‌توان به صورت شربت در


کمپوت سازی، نوشابه سازی، داروسازی و سایر صنایع استفاده کرد. مزیت این شربت در کمپوت‌سازی در این است که چون به راحتی بلورین نمی‌شود بنابراین شکرک نمی‌زند. کشت‌وکار سورگوم شیرین در مقایسه با نیشکر و چغندر قند خیلی راحت و کم هزینه، ولی استحصال قند از آن در مقایسه با آنها خیلی پرهزینه‌ است.

 

 

 

|+| نوشته شده توسط اصغرآسوده(دیزجقربان) در شنبه بیست و یکم فروردین 1389  |
 
 
بالا